الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨١
7 . أبنوس 1
و اين ناحيهء سند 21 و سودان 22 است و آن مانند قير سياه است و از نظر ناهموارى به كاسهء لاك‌پشت مىماند .
سند هيچ ارتباطى با اين ندارد و نه آنها [ سنديان ] آبنوس دارند و نه هنديان .
ساسم 24 و ساسب ( 25 ) دو واژه براى يك مفهوم است . ابو حنيفه دربارهء آن مىگويد :
« برخىها اظهار مىدارند كه اين آبنوس است و برخى ديگر مىگويند كه اين شيز 25 است » . او سپس اين ادعا را با اين سخنان رد مىكند : « اين هر دو درخت براى [ تهيهء ] كمان عرب‌ها مناسب نيست . آن را از ساسم مىسازند كاسهء عرب‌ها به نام « شيزى » 26 مشهور است . اصمعى مىگويد : « شيز به چنان كلفتى كه از آن بتوان كاسه تراشيد نمىرسد 27 » . در واقع نيز كاسهء عرب‌ها از چوب ضبر 28 كه در كوه‌هاى سرات 29 مىرويد [ ساخته مىشود ] ، و اين گردو است اما فقط بار نمىدهد . سپس اين كاسه‌ها بر اثر چربى سياه مىشوند و به اين ترتيب به شيزى 30 شباهت پيدا مىكنند . اين امكان‌پذير است .
[ عرب‌ها ] ابتدا كاسه از شيزى نداشتند . معروف است كه [ كاسه ] ارتباطى با اين درخت ندارد .
بخش عمدهء درختان ميس 31 را در عمان مىيابيم . ميس درختى بزرگ شبيه بيد است .
هنگامى كه درخت تازه است بخش درونى [ چوب ] سفيد است و در پيرى سياه مىشود . از اين درخت به علت تنومند بودنش ميز مىسازند .
( 1 ) . صورت‌هاى ديگر : آبنوس ، آبنوس -
Lane
، 10 ؛ يونانى ( ديوسكوريد ،
I
، 105 ) -
Diospyros ebenum Koen .
؛ سراپيون ، 1 ؛ ابو منصور ، 48 ؛ ابن سينا ، 41 ؛ غافقى ، 8 . اين عنوان در
Picture
، 108 درج شده است . ترجمهء روسى آن منابع عربى ،
II
، 141 - 142 .
( 2 ) . الجزع . عقيق - كانى با ساختمان لايه‌اى و لايه‌ها به رنگ‌هاى گوناگون است . الجماهر ، 163 .
( 3 ) . نسخهء الف : منيكو ، نسخهء فارسى : ميكوا .
( 4 ) . بحمرة لكية ، نك . شمارهء 953 .
( 5 ) . الشوحط -
Grewia Populifolia L .
؛ عيسى ، 11 89 ؛
II , Low
، 249 . قس . ماللهند ، 205 .
( 6 ) . خشب مصور : منظور بافت طبيعى چوب است .
( 7 ) . فى الهيكل آلات .
( 8 ) . « 11 . و كشتىهاى حيرام نيز كه طلا از افير آوردند چوب صندل از حد زياده و سنگ‌هاى گران‌بها از افير آوردند و پادشاه از اين چوب صندل ستون‌ها به جهت خانهء خداوند و خانهء پادشاه و عودها و بربطها براى مغنيان ساخت و مثل اين چوب صندل تا امروز نيامده و ديده نشده است . تورات ، كتاب سوم