الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٩
تأليف‌هاى بىنام
است . « 608 » اطلاعات بيشتر دربارهء برخى از آنها را مىتوانيد در « منابع صيدنه » كه به ترتيب تاريخى ذكر شده است ، به دست آوريد . اينك فقط آثارى را نام مىبريم كه در ديگر منابع دسترس ما نوشته نشده يا مؤلفان آنها شناخته نشده‌اند .
اخبار الصين ( داستان‌هايى دربارهء چين ) : بيرونى در الجماهر خود به آن اشاره مىكند . « 609 » بنا به برخى از اخبار ، ابو زيد حسن السيرافى ( در 979 درگذشت ) جغرافيادان و زبان‌شناس مشهور ، اثرى با نام مشابه ( اخبار الصين و الهند ) « 610 » دارد .
اخبار العرب ( داستان‌هايى دربارهء عرب‌ها ) .
اخبار مرو ( داستان‌هايى دربارهء مرو ) « 611 » .
چهار نام : بيرونى در پيش‌گفتار صيدنه مىنويسد كه كتابى را به اين نام مىشناسد كه بشاق شماهى ( تفسير نام‌ها ) نيز ناميده شده است . « 612 » در اين كتاب براى هر ماده نام‌هايى به زبان‌هاى رومى ( يونانى ) ، سريانى ، عربى و فارسى ذكر شده است . بيرونى نسخه‌اى از اين كتاب را كه به خط سريانى نوشته شده بود ، يافته و از آن استفاده كرده است . اين كتاب ، ظاهرا فقط يك فرهنگ نبوده بلكه توصيف كوتاهى از مواد را نيز در بر داشته است . « 613 »
ده نام : بيرونى از اين كتاب فقط در پيش‌گفتار صيدنه نام مىبرد و مىگويد كه نسخه‌هايى چنان نادرست از آن موجود است كه اصلا قابل استفاده نيست . اين كتاب احتمالا فرهنگ ده‌زبانى بوده اما ، نام همهء مواد را به ده زبان در بر نداشته است . « 614 »
ديوان اللغة ( مجموعهء لغات ) : ز . وليدى حدس مىزند كه اين كتاب ممكن است همان ديوان الادب ابو ابراهيم اسحق بن ابراهيم الفارابى ( در 350 / 961 درگذشت ) باشد . « 615 » لكن در صيدنه به ديوان الادب نيز اشاره شده است .
( 608 ) . نك . ضميمه‌ها .
( 609 ) . الجماهر ، 154 . در ترجمهء فارسى صيدنه ، شمارهء 237 : كتاب اخبار چين .
( 610 ) . سارتون ،
I
، 636 .
( 611 ) . در شمارهء 60 اخبار مروان آمده كه احتمالا به اشتباه به‌جاى اخبار مرو نوشته شده است .
( 612 ) . نك . ص 172 .
( 613 ) . نك . شمارهء 167 .
( 614 ) . نك . ص 172 .
( 615 ) .
Picture
، ص 128 ، يادداشت 4 . دربارهء دست‌نويس ديوان الادب نك . بروكلمان ،
I , GAL
، 127 ؛
I , SB
، 195 .