الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٧

ابو حنيفه ( 815 يا 825 - 895 ) « 465 »

دست‌نويس استانبول شامل قسمت آخر بخش اول و قسمت اول بخش دوم بود . « 469 »

متن عربى قسمت محفوظ ماندهء بخش ( حروف أ - ز ) در سال 1953 در ليدن انتشار يافت . « 470 » در اين كتاب ، ابو حنيفه گياهان گوناگون را مفصلا توصيف كرده و در اين ميان به جهان گياهان شبه‌جزيرهء عربستان توجه اساسى داشته است . او نتايج مشاهدات خويش را به اطلاعات متقدمان افزوده ، مترادف‌هاى عربى فراوانى را گرد آورده و براى توضيح آنها از اشعار قديم عرب به‌عنوان شاهد مثال استفاده كرده است . در نتيجه ، كتاب ابو حنيفه يكى از منابع اصلى فرهنگ‌نويسان در به دست آوردن اطلاعات گوناگون دربارهء گياهان و نام آنها بوده است .

هنوز به‌طور قطع روشن نشده است كه مؤلفان فرهنگ‌هاى سدهء دهم از كتاب النبات تا چه اندازه استفاده كرده‌اند . « 471 » نخستين فرهنگ‌نويسى كه در كار خود از آن استفاده كرد ، ابن سيده ( 398 / 1007 - 458 / 1066 ) زبان‌شناس و مؤلف فرهنگ بزرگ كتاب المحكم المحيط الاعظم « 472 » بود . ابن منظور ( 630 / 1232 - 711 / 1311 ) در تنظيم مجموعهء بزرگ خود به نام لسان العرب « 473 » تماما از اين فرهنگ استفاده كرده و در آن از ابو حنيفه فراوان نقل كرده است . « 474 » در تاج العروس « 475 » چندجلدى محمد مرتضى الزبيدى ( 1145 / 1732 - 1205 / 1791 ) نيز اقتباس از ابو حنيفه فراوان ديده مىشود .

تاج العروس شرح و تفسيرى است بر القاموس « 476 » - فرهنگ مشهور محمد الفيروزآبادى ( 729 / 1329 - 817 / 1414 ) .

نه تنها فرهنگ‌نويسان بلكه گياه‌شناسان و داروشناسان نيز به آن رجوع مىكردند و

( 469 ) . ابو حنيفه ، ص 2 ، 4 .

( 470 ) . ابو حنيفه ، نك . به فهرست اختصارى كتاب‌شناسى .

( 471 ) . ابو حنيفه ، ص 7 ، 8 .

( 472 ) . ابو حنيفه ، ص 8 . بروكلمان ،

I , GAL

، 308 ؛

I , SB

، 542 .

( 473 ) . بروكلمان ،

II , GAL

، 21 . نك . لسان العرب در فهرست اختصارى كتاب‌شناسى .

( 474 ) . و . لوين بر پايهء مقابلهء انتخابى نقل‌هاى جداگانه از ابو حنيفه در فرهنگ‌هاى المحكم و لسان العرب حدس مىزند كه بسيارى از آنها را ابن منظور از المحكم گرفته است ، اما نقل‌هايى نيز ديده مىشود كه در آن وجود ندارد . ابو حنيفه ، ص 10 ، 11 .

( 475 ) . تاج العروس ، نك . فهرست اختصارى كتاب‌شناسى .

( 476 ) .

Brockelmann , GAL , II , 181 , 287 .

.