الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠٧

1112 . يتّوع 1

حبيش و ابو جريج : آنچه پزشكان از يتوع در نظر دارند ، شيرابه لاعيه است .

صهاربخت : [ يتوع ] هفت نوع است : مازريون ، عشر ، شيرديودار 12 ، هيفوع 13 ، باناسلون 14 و اين شبرم است ، حلبدابا 15 و شيربادريج 16 .

[ مؤلّف ] ديگر : [ يتوع ] هفت نوع است و [ همه آنها ] كشنده‌اند : مازريون ، شبرم ، عشر ، عرطنيثا ، لاعيه ، حلبلبا 17 و ماهودانه 18 .

رازى : همه اين كنش‌ها مربوط به نوع نر [ يتوع ] است كه شاخه‌هاى سرخ پر از شيرابه دارد ، برگ‌هايش به برگ‌هاى زيتون مىماند ، جز اينكه درازتر است 19 . جانشين همه [ انواع يتوع ] در راندن صفراى سياه و آب سه برابر وزنش ساقه زيرزمينى ايرسا و دو سوم وزن سكبينج است .

( 1 ) . همهء گياهان شيرابه‌دار و به‌طور عمده تيره فرفيون را با اين نام مشخص مىكنند ؛ نك . سراپيون ، 522 ؛ ابو منصور ، 581 ؛ ابن سينا ، 337 ؛ ميمون ، 178 ؛

I , Low

، 605 . اين نام مشتق از « يتّوعا » سريانى است .

( 2 ) . توتاملّون - يونانى ، ديوسكوريد ،

IV

، 115 .

( 3 ) . اسفيدكشير .

( 4 ) . نسخهء الف : خارفياس ، نسخهء فارسى : حارقياس ، قس .

I , Low « charakias »

، 606 .

( 5 ) . نسخهء الف : مرسلبطس ، بايد خواند مرسليطس ، ديوسكوريد ،

IV

، 115 : مرسنيطس ، تئوفراست ، 558 : - « فرفيون برگ موردى » .

( 6 ) . به نظر مىرسد كه اين -

Tithumalos dendrites

( فرفيون درخت‌گونه ) ديوسكوريد است .

( 7 ) . نسخهء الف : النواصير ، نسخهء فارسى : يواسير . از هفت نوع « يتوع » ياد شده به وسيله ديوسكوريد ، شش نوع با اين عنوان مطابقت دارد ، اما هفتمى كه

Tithumalos platuphullos

( فرفيون برگ پهن ) ناميده شده ، ظاهرا با واژهء النواصير ( ؟ ) در اينجا نشان داده شده است .

( 8 ) . السروى ، ديوسكوريد ،

IV

، 115 :

T , kuparissios

.

( 9 ) . باراليوس - يونانى - « ساحلى » ؛ تئوفراست ، 558 . ابن سينا ، 337 : البش ( ! ) . متن عربى ، ص 334 : قارالتوس - اشتباه چاپى به‌جاى « فاراليوس » .

( 10 ) . در پى آن جملهء نامفهوم : قبل الشجر ، شايد بتوان خواند البحر .

( 11 ) . نسخهء الف : اندليوطونيوس ، بايد خواند ايليوسقوبيوس - يونانى ، قس .

ديوسكوريد ،

IV

، 115 ؛

I , Low

، 597 .

( 12 ) . شير ديودار ، قس . شمارهء 450 ، يادداشت 3 .

( 13 ) . هيفوع ( ؟ ) ، شايد تحريف يونانى -

Euphorbia acanthothamnos Heldr .

باشد ، تئوفراست ، 558 .