انتها نامه ( فارسى ) — الصفحة ١٨

[ در بيان آنكه آدمى در مقام خاكى اختيارى نداشت و . . . ]

258 هرچه آيد از تو آن نبود ز تو * فعل و قولت دايما باشد ز هو

در حقيقت هست اشيا همچنين * از زمين پست و از چرخ برين

جمله عالم چون تن و حق همچو جان * فعل خود را جان كند از تن عيان

261 اهل صورت آلت‌اند و حق چو روح * فعلشان از حق بود شام و صبوح

چون قلم اجسام‌شان در دست او * مىنمايد صنع خود از خلق هو

ميل او دان ميل تو در نيك و بد * جمله را از خير و شر مقبول و رد

264 تو گمان دارى كه از تست اين و آن * زين گذر كن جمله را از وى بدان

ما تشاءون گفت الا ان يشا * تا نخواهم تو نخواهى چيز را

فعل بد را گر نخواهد كى شود * كى برون امر او كارى رود

267 ليك اين را هم بدان اى باخرد * قلب را حق همچو نقدى كى خرد

پس مريد خير و شر باشد يقين * ليك راضى نبود از شر اى امين

دان كه يزدان با ملايك اين خبر * داد اول پيش از ايجاد بشر

270 كز بشر آيد فعال نيك و بد * گرچه پيش ما به جز نيكى « 1 » است رد

كرد تعيين هريكى را حق جدا * كه ازين آيد جفا و زان وفا

زين سبب خواهد كه تا گردد عيان * بر ملايك هرچه حق فرمود آن

273 تا فزايد زان يقين ايمانشان * قوّت افزون پذيرد جانشان

چون بفرمود اينكه آيد بد ز بد * نيك آيد هم ز نيك اى باخرد

پس وقوع اين خبر خواهان بود * ليك كى با بد خدا راضى شود

276 مرد صالح را سوى راه آورد * مرد طالح « 2 » را بر ديوان برد

تا برند او را به راه ناصواب * تا كشد همچون كه ايشان بس « 3 » عذاب

هرچه حق كرد و كند بر جاى دان « 4 » * و آنچه خود بر جاى نبود نيست آن

279 شرح اين عالى است آنجا كى رسى * كشف گردد چون به مرد حى رسى

سر پنهان را ازو يا بى مگر * كو بود خاص و نديم دادگر

دامن مرد خدا را رو بگير * تا شود مقصود حاصل اى فقير

282 هركه مقبول ولى شد در جهان * رست او از خوف و رفت اندر امان

در بهشت جاودانش گشت جا * ماند باقى جست از خوف و رجا

( 1 ) - مج : نيك ( 2 ) - طالح : بدكار ، تبهكار ، بدعمل ، مقابل صالح ( 3 ) - مج : پس ( 4 ) - مج : بر جايشان