انتها نامه ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٤

[ در تفسير : ما وسعنى سمايى و لا ارضى الا وسعنى قلب عبد المؤمن ]

زمين نگنجيدم در دل بنده مؤمن گنجيدم . منظور من دل مؤمن است كه : ان الله لا ينظر الى صوركم و لا الى اعمالكم و لكن ينظر الى قلوبكم « 1 » .

دل يكى منظرى است ربانى * خانه ديو را تو دل خوانى

« 2 » پس چنين ذاتى محبوب و مقبول « 3 » خداست و خليفه الله فى الارض و السما « 4 » ست . دوست چنين كس دوست خداست و دشمن او دشمن خدا . چون هستى همه اشيا از حق است كسى حق را چگونه ضد باشد الا چون ضد اوليا شوند در حقيقت ضد خدا شده « 5 » .

حق منزه آمد از هر نيك و بد * بىولى كس نى قبول است و نه رد

5874 نيست يزدان را عدد نى ضد و ند * گوش بگشا بشنو از من اين به جد

زانكه خالق موجد است اضداد را * جمله ضدها زو برند امداد را

هستى ضد چون ز حق آمد بدان * مر ورا ضد كى بود اندر جهان

5877 نيست حق را ضد و ند و نى عدد * زانكه دارند اين همه هستى ازو

چونكه ضد از ضد فانى مىشود * پس خدا را در جهان كى ضد بود

ليك حق را هست محبوبى كه او * هست بالاتر ز سفل و از علو

5880 نور حق است و هميشه بوده است * از محبت حق ورا بستوده است

نى عروسان خداشان گفته است * نى كه اين در را پيمبر سفته است

اوليا را « 6 » شاهدان حق بدان * زان بوند از ديده خلقان نهان

5883 تا كه غير حق نبيند حسنشان * غيرت حق را نه حد دان نى كران

غيرت خلقان از آن يم قطره‌اى است * بل از آن خورشيد تابان ذره‌اى است

سر خود را كرد درج اندر بشر * همچو اندر سنگ و در آهن شرر

5886 پس خليفه اوست در ارض و سما * از قدم بوده است شاه « 7 » و پيشوا

هست او مطلوب حق اندر جهان * بهر او شد اين زمين و آسمان

نايب است و هم خليفه آن وجود * اوليا و مؤمنان او را جنود

5889 دشمن او را خدا خواندش عدو * دوستش را دوست دارد هم نكو

دوستداران ورا بىشك خدا * دوست مىدارد يقين در دو سرا

تا بود معمور اين چرخ كبود * دان كه « 8 » موجود است دايم آن وجود

( 1 ) - مج : و نيّاتكم ( 2 ) - بيت از حديقه الحقيقة است . ( 3 ) - مج : « و مقبول » افتاده است . ( 4 ) - و فى السما ( 5 ) - مج : شده باشند ، و الله اعلم ( 6 ) - مج : « را » افتاده است ( 7 ) - مج : خاص ( 8 ) - مج : وانكه