انتها نامه ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧

[ در تقرير آنكه صحبت اوليا حال تو را مبدل كند ]

هزار چيز « 1 » مىگويند هرچند كه دروغ و مبالغه را بيشتر مىكنند خوش‌تر مىآيد كه اطيب الشعر اكذبه به خلاف شعر اوليا كه هرچه از آخرت و احوال آن عالم خبر مىدهند از صد يكى نمىتوانند گفتن .

پس هرچه مىگويند از نيك و بد كه به آخرت تعلق دارد فى الحقيقة هزار چندان است . شعر اوليا و شعر شعرا به صورت آدميان « 2 » مىمانند كه بعضى انبيا و اوليا و مؤمنانند و بعضى عاصيان و كافران و بىدينان ؛ اگرچه به صورت از روى جسم همه آدمىاند و يكسان مىنمايند ليكن در حقيقت يكسان نيستند . پس شعر اوليا و شعر شعرا را چنين قياس بايد كردن و فرق دانستن .

[ در تقرير آنكه صحبت اوليا حال تو را مبدل كند ]

[ در تقرير آنكه صحبت اوليا حال تو را مبدل كند ]

و در تقرير آنكه صحبت اوليا و مؤمنان حال تو را مبدل كند اگر بد باشى نيكو شوى . و صحبت بدان و گمراهان هم مبدل كند . اگر نيكو باشى بد شوى ازاين‌رو گفته‌اند كه :

با بدان كم نشين كه صحبت بد * گرچه پاكى ترا پليد كند

چشمه آفتاب تابان را * ذره‌اى ابر ناپديد كند

پس كار صحبت دارد « 3 »

4551 هست اين تفسير قرآن مجيد * زان مكرر مىشود وعده و وعيد

جمله قرآن را ز اول تا اخير * درج در وى هم بشير و هم نذير

شرح هر دو كرده در وى بىشمار * چيست حال نيك و بد روزشمار

4554 مىشود اين دو مكرر اندر آن * هم در اول هم در آخر هم ميان

چونكه تفسير است اين ابيات ما * هم بران ترتيب آمد رهنما

دان كه « 4 » شعر شاعران تفسير نيست * اندر آن ابيات اين تقرير نيست

4557 شعر ايشان جمله سهو است و خطاست * زانكه در وى نيست يك دعوى راست

خوبى آن شعر باشد از دروغ * بىدروغ آن شعر را نبود فروغ

اطيب الشعر است گفته شاعران * اكذبش اطيب بود نيكو بدان

4560 تا يكى را صد گويد يا هزار * يا گدايى را امير و تاجدار

چونكه باشد غير واقع گفتشان * مستمع را بهره نبود هيچ از آن

بل « 5 » زيان دارد ورا آن گفت‌ها * زانكه معكوس است و مقلوب اى كيا

4563 يك پشيزى مىنيرزد شعرشان * رو ز جان و دل برون كن مهرشان

مهر مؤمن را درون دل نشان * تا دهد او راست از حقت نشان

( 1 ) - مج : « چيز » افتاده است ( 2 ) - مج : خلقان ( 3 ) - مج : و الله اعلم . اساس : و سلم ( 4 ) - مج : چونكه ( 5 ) - مج : يك