انتها نامه ( فارسى ) — الصفحة ٩٢

[ در بيان سخن موسى كه گفت : أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ . . .

1896 عاقبت جايش شود نار سعير * دايما باشد در افغان و نفير

بىشمار است اين عجايب‌ها بدان * گر بگويم كى بود آن را كران

كل جمادات آگهند از ذو الجلال * بىخبر بو جهل از آن و در ضلال

1899 زين سبب فرمود اشَدّ اندر كلام * كز قدم مردود بودند آن لئام

آدمى مختار آمد در جهان * آيد از وى نيك و بد اندر جهان « 1 »

اختيار اندر حق يك رحمت است * اختيار اندر حق يك زحمت است

1902 آلت اندر دست عاقل سودمند * هست اندر دست جاهل پرگزند

تيغ اندر دست غازى « 2 » همچنين * مىشود قوت براى اهل دين

مىكشد خصمان دين را هر زمان * تيغ اندر دست كافر عكس آن

1905 اهل دين را مىبرد سرما به قهر * پيش آن ترياك و پيش اين چو زهر

تيغ اندر دست عاقل شد حيات * تيغ اندر دست جاهل شد ممات

فهم كن اين را اگر عقليت هست * فرق مىكن در ميان هر دو دست

1908 دست بر بالاى دست است اى عزيز * زين بيايد صد هنر زان هيچ‌چيز

آن يكى را مىبرد اندر جنان * وين يكى را در جحيم پردخان

گر نبودى آن بدان را اختيار * كى شدندى در جحيم و در شرار

1911 غير اين دو « 3 » چون ندارد اختيار * آلتند و رام امر كردگار

پس الم بر جان مختاران بود * زانكه قدرت دادشان بر نيك و بد

گر كند نيكى بود مختار حق * ور كند بر عكس بد در كار حق

1914 ماند اندر آتش دوزخ مقيم * گشته محروم از شقا زار و سقيم

گويد او يا ليتنى كنت تراب * ز اختيارم آمد آخر اين عذاب

پس جماد از خلق بد بهتر بود * بر جماد آن نوع استم كى رود

1917 شرح اين پايان ندارد بس بود * زين قدر عاقل ز سر دانا شود

باز گردم سوى كوه و شرح آن * كه چه‌سان مىگشت پاره هر زمان

سنگ بر خود پاره مىشد تا كه نور * در درونش تابد و يابد سرور

1920 زين طمع كه خويش را چون ريگ سود * زانكه كل اجزاى او پرشوق بود

همچنان‌كه چون نهى بر لب‌شكر * چاشنى آن زند در كام و سَر

زان خورى بسيار تا كل جزوهات * سر به سر گيرند لذت از نبات

( 1 ) - مج : در هر زمان ( 2 ) - غازى : جنگجو ، غزوكننده ( 3 ) - مج : « دو » ندارد