انتها نامه ( فارسى ) — الصفحة ٧٣

[ در بيان آنكه جهد آدمى بىعنايت خدا كارگر نباشد ]

زانكه هر جانى جدا از معدنى است * از ازل اندر ميانشان الف نيست

1443 الف آن جنسيت است اى مرد كار * كى ز غير جنس گيرد جان قرار

الفت هر جان به جنس خود بود * هيچ كس از خويش بيگانه شود

جان‌ها كز اصل از يك معدن‌اند * گر هزارانند يك دان بىگزند

1446 آن عددهاشان بود چون نان‌ها * يا چو چاش « 1 » گندم پردانه‌ها

در عدد منگر كه جمله يك بود * عاقلان را اندرين كى شك بود

از شمار زر عجب « 2 » زر مس شود * در شمار و بىشمردن زر بود

1449 ظاهر است اين حاجت تقرير نيست * جنس‌ها را از عدد تغيير نيست

عاقبت هر جان به جنس خود رود * نيك سوى نيك و بد با بد رود

طيبات آيند سوى طيبين * للخبيثات الخبيثين دان يقين

1452 نيز هم اين ظاهر است اى ديده‌ور * آن‌چنان جانى كه رست از عين شر

هيچ نبود قابل آن اقبال را * گرچه افزايد به جهد اعمال را

چاره آن بيچاره را نبود جز اين * كو بگيرد دامن مرد گزين

1455 جان ظلمانيش ازو نورى شود * بر صراط مستقيم حق رود

حس مسش زر شود ز اكسير او * لعل گردد سنگش از تأثير او

گر نبودى چاره‌گر آدم خدا * كى بگفتى سجده كن ابليس را

1458 چارهء ابليس آن بود آن نكرد * سجده آدم وى « 3 » خذلان نكرد

جنس او را چاره اين شد در جهان * كو بگيرد دامن قطب زمان

اندرو پيوندد و بنده‌اش « 4 » شود * تا كه جان مرده‌اش زنده شود

1461 اوليا را داد اين قدرت خدا * چاره زيشان جوى دايم با خود آ

حق از آن در مىگشايد اين مراد * هركه را بخت است آنجا سر نهاد

دولت پاينده از مردان رسد * هرچه خواهى زان جوانمردان رسد

1464 اين بدان و رو بديشان كن ز جان * تا بمانى همچو ايشان جاودان

جاودانى نى كه آيد در بيان * جاودانى كان برون است از جنان

اهل جنت گرچه جاويدند هم * ليك كو وصل خدا اى محترم

1467 پيش آن وصلت بود اين چون جحيم * زانكه آن وصل است بالاى نعيم

( 1 ) - چاش : خرمن ( 2 ) - مج : اگر ( 3 ) - مج : وى از ( 4 ) - مج : بنده