انتها نامه ( فارسى ) — الصفحة ٦٨

[ در هر صنعى صانع را بايد ديدن ]

هست اين هفتاد و دو در آدمى * جملگان پرند ازين بيش و كمى

مىزند سر اندريشان دم‌به‌دم * آن ملك ماننده شادى و غم

1332 يك از آن بر هركه شد غالب درو * مىشود مخصوص نام آن برو

ليك نام آن ولى زين‌ها جداست * زانكه او دانا و بينا از خداست

ديد حق را او يقين از شك گذشت * از صفت‌هايى كه اول داشت گشت

1335 شد مبدل مس او « 1 » زان كيميا * دُرديش هم گشت مبدل باصفا

نور گشت و از ظلام تن رهيد * خوش ز چاه مظلم دنيا جهيد

چيزها را آن‌چنان‌كه هست ديد * گشت پيشش سرها چون خور بديد « 2 »

1338 جنت و دوزخ برو پيدا بود * كى ز چشمش حال‌ها پنهان شود

حال‌هاى مختلف آيد پديد * بر وى از خير و شر و پاك و پليد

حالتى آيد به زشتى چون سقر * حالتى آيد چو جنت معتبر

1341 دوزخ و جنت بود در حكم او * نار گردد نور و بد گردد نكو

اين چه باشد بخشدش حق آن عطا * كه بود اين‌ها در آن يم قطره‌ها

ديدن اشيا چه باشد پيش او * چون ميسر شد ورا ديدار هو

1344 آن بود برتر ز هفتم آسمان * عرش و كرسى و ملك حيران در آن

مضمر آمد در تو جنات و جحيم * در تو مدفون گشته آفات و نعيم

هم تو خارى هم تو گل در باغ جان * جنس هريك را به جنسش مىرسان

1347 گل بده با آدمى و با شتر * خار ده پيوسته اى داناى حر

خود چه باشد خار و گل اندر جهان * تا كند مصدوقه « 3 » اى آن سر عيان

كى شود فهم اين سراير از « 4 » زبان * گر كنم صد سال آن را من بيان

1350 تا نگردى چون كمان از غم دو تو * كى نمايد حق تعالى رو به تو

تا نگردى نيست از هستى تن * تا نگردى كل تهى از ما و من

تا ز مرگ خود نبينى پيشتر * تا نگردى زين خودى زير و زبر

1353 كى بدانى آن سراير را تمام * بگذر از گفت و شنيد و از كلام

تا رسى از ذكر در مذكور تو * گر چنين باشى شوى مسرور تو

ليك اگر قصدت بود اظهار خود * دان كه بدرايى و دورى از خرد

( 1 ) - مج : تن ( 2 ) - ممكن است « پديد » باشد ، در هر دو صورت با معنى است . ( 3 ) - مصدوقه : راستى ، صدق ( 4 ) - مج : بر