انيس العارفين ( تحرير منازل السائرين ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٠
الحياة الاولى : حيوة العلم من موت الجهل
باب الحياة
باب الحياة
قال اللّه تعالى : أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ « 1 » .
اسم الحياة في هذه الباب يشار به إلى ثلاثة اشياء :
اسم الحياة في هذه الباب يشار به إلى ثلاثة اشياء :
الحياة الاولى : حيوة العلم من موت الجهل
الحياة الاولى : حيوة العلم من موت الجهل
، لها ثلاثة أنفاس : نفس الخوف ، و نفس الرجاء ، و نفس المحبّة .
به علم زنده مىگردد قلوب و متحرّك مىشود در طلب حقّ ، و حركت از خواصّ حيات است « 2 » . به جهل مىميرد قلوب و ساكن مىشود ، مثل ميّت . پس از اين جهت است كه استعاره كرد حيات را از براى علم ، و موت را از براى جهل .
و « نفس خوف » علم متعلّق به وعيد و تهديد و ترهيب است از نيران و انواع عذاب و خوارى و طرد ؛ و هر چيزى كه وارد شده است در قرآن و سنّت از آيات وعيد و اخبار او ؛ پس علم به اين ، علم نفس خوف است .
و « نفس رجا » علم متعلّق به وعد و ترغيب است به سوى جنّت و نعيم و انواع ثواب و كرامت و قرب و لقا ؛ و كلّ آنچه وارد شده است در كتاب و سنّت از آيات وعد و اخبار او ، پس علم به اين از باب نفس رجا است .
و « نفس محبّت » علم است به آيات و اخبار و ارادهء در محبّت و شوق و اراده ، مثل قول خداى تعالى كه : يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ « 3 » ، و مثل قول او كه : وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ « 4 » ، و مثل قول او كه : قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ « 5 » « 6 » ، و مثل قول پيغمبر عليه السّلام در حالى كه حكايتكننده بود از پروردگار خود - عزّ و جلّ - : « لا يزال
( 1 ) . انعام / 122 . ( 2 ) . ك : + و . ( 3 ) . مائده / 54 . ( 4 ) . بقره / 165 . ( 5 ) . اصل : - اللّه . ( 6 ) . آل عمران / 31 .