انيس العارفين ( تحرير منازل السائرين ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٢
[ معناه ]
باب اللحظ
باب اللحظ
قال اللّه تعالى : انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكانَهُ فَسَوْفَ تَرانِي . « 1 »
محلّ استشهاد قول خداى تعالى است كه : أَنْظُرْ و جبل بودن موسى عليه السّلام و وجود اضافى اوست ؛ و ممكن نيست استقرار كونى از اكوان نزد تجلّى ؛ پس ممكن نيست ديدن محدث از براى قديم ، از جهت فناى محدث نزد تجلّى قديم ؛ پس نظر نمىباشد مگر به سوى وجود اضافى ، متعيّن به صورت كون ؛ و او وجود حقّ است به حقيقت نه از حيثيت اطلاقش ، بلكه از حيثيت تقيّدش « 2 » به اين صورت كونيه ، و اين نظر لحظ است . پس از اين جهت است كه فرمود :
[ معناه ]
[ معناه ]
اللحظ لمح مسترق .
( يعنى : « لحظ » ديدن و درخشيدنى است دزديده و پنهان . ) به درستى كه او ظاهرا ملاحظه مىكند كون را ، و در حقيقت ملاحظه مىكند حقّ را به استراق و پنهان كردن نظر از چشمهاى اجانب و رقبا كه ايشان‌اند اهل حجاب ؛ پس به درستى كه ايشان مىپندارند كه او مىبيند كون را و او در حقيقت ملاحظه مىكند مكوّن را ، و چه نيكو گفته است كسى كه گفته است :
أ من ازديارك في الدجى الرقباء * إذ حيث كنت من الظلام ضياء
پس به درستى كه ايشان در تاريكىاند ، و ملاحظه‌كننده از نور وجه حبيب در ضيا و روشنى است .
( 1 ) . اعراف / 143 . ( 2 ) . اصل : تقييدش .