انيس العارفين ( تحرير منازل السائرين ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٧

و أضعف الصبر :

نعم در ايّام « رخا » و فراخى معيشت در او و مصيبت و اندوه ايّام بلا را ، و هروقت كه متذكّر مىشود آنكه آن مبادى نعم و سو الف او گذشته است ، متحقّق مىشود آنكه اين نيز منقضى مىشود .

[ درجات الصبر فى سوره 3 آيه 200 ]

[ درجات الصبر فى سوره 3 آيه 200 ]

و في هذه الدرجات الثلاث من الصبر نزلت : اصْبِرُوا يعنى في البلاء وَ صابِرُوا يعني عن المعصية وَ رابِطُوا « 1 » يعني على الطاعة .

معنى كلامش ظاهر است .

و خاصّ گردانيده است « صبر » را به « بلا » ، از براى شهرت استعمال او در بلا عرفا ؛ و « مصابرت » را به « معصيت » ؛ چرا كه او مجاهدهء نفس و مقاومت با اوست در كندن نفس به سوى او ؛ و « مرابطه » را به « طاعت » ؛ چرا كه نفس در طاعت و رياضتش مشابه « فرس مرابط » است در محاربهء شيطان و در دوام ارتياض و ستم و سختى پذيرفتن و رام شدنش .

و أضعف الصبر :

و أضعف الصبر :

الصبر للّه - و هو صبر العامّة - و فوقه الصبر باللّه - و هو صبر المريد « 2 » - و فوقهما الصبر على اللّه ، و هو صبر السالك .

« صبر للّه » او صبر از معصيت است يا بر طاعت ، از جهت ثواب اللّه و غفران او ، بر حذف مضاف .

و « صبر باللّه » او صبر است به قوّت خداى تعالى و تأييد او . چرا كه مريد كسى است كه منسلخ شود از فعل و قوّت خود ، و بداند كه هيچ حول و قوّتى نيست مگر به خداى تعالى .

و « صبر على اللّه » او صبر است بر حكم خداى تعالى . چرا كه سالك برىء است

( 1 ) . آل عمران / 200 . ( 2 ) . اصل : المريدين .