كتاب التنوير (فارسى) — الصفحة ٦٩

ماسكه

كرميست و سردى و ترى و خشكى و او را طبائع كويند . و عناصر و اركان .

چهار چيزست : و هر يكى از ايشان دو جيزاند و آن :

آتش است و هوا و آب و خاك ؟

جيزها اندر تنها كه جون با بيكديگرند .

آن خاكست كه مردم بر آن آفريذه بود .

آن قوتست كه تدبير جانور كند .

و اين لفظ را نيز به كار دارند بذان فزونى كه از شكم فروذ آيد : كه طبيعتش روان شذ و طبيعتش استوار شذ .

برابرى چهار طبع بود اندر مردم .

اعتدال هر يكى است بر آنك ويست .

خونست ، و صفرا ، و سوداء ، و بلغم « امشاج » نيز گويند .

و او را جهار قوتست :

است و او آن قوتست كه غذا را بكشد

آن قوتست كه غذا بدارد