لمعات الهيه (فارسى) — الصفحة ٤٥٣

فصل نوزدهم در بيان اينكه واجب الوجود بالذات حكيم على الاطلاق است

فصل نوزدهم در بيان اينكه واجب الوجود بالذات حكيم على الاطلاق است

فصل نوزدهم در بيان اينكه واجب الوجود بالذات حكيم على الاطلاق است

و تحقيق آن موقوف است بتمهيد دو مقدمه مقدمهء اول ، آنست كه صاحب صحاح گفته است كه : حكمت بمعنى علم ، و حكيم بمعنى عليم ، و صاحب حكمت ، و بمعنى متقن از امور است . و در امور عامهء اسفار اربعه مذكور است كه حكمت گاهى گفته مىشود بر علم حسن و عمل نيكو ، و آن ، بعلم عملى خصوصيتش بيشتر است از علم نظرى .

و گاهى گفته مىشود بر نفس علم در بسيارى از استعمالات . تمام شد كلام اسفار .

و اهل تفسير گفته‌اند كه : حكمت در صحيفهء الهيّه به چهار معنى استعمال شده است ، يكى از آنها مواعظ است ، مثل قول خداوند عالم در سورهء بقره « وَ ما أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتابِ وَ الْحِكْمَةِ » يعنى آنچه كه نازل شده است بشما از مواعظ و كتاب و مثل آن ، در سورهء نساء « و انزل عليكم الكتاب « 1 » و الحكمة » و مثل آنست در سورهء آل عمران .

دوم از آنها فهم و علم است ، مثل قول او در سوره لقمان : « و آتَيْنا « 2 » لُقْمانَ الْحِكْمَةَ » يعنى عطا كرديم بلقمان فهم و علم را . و مخزن علوم ربّانى موسى بن جعفر « عليه السّلام » نيز به اين معنى تفسير فرموده‌اند حكمت را در اين آيهء كريمه در حديث هشّام بن حكم كه در كتاب عقل و جهل از اصول كافى مذكور است .

سوم ، نبوت است مثل قول او در سورهء نساء « و لقد آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ « 3 » وَ الْحِكْمَةَ » يعنى بتحقيق عطا كرديم به آل ابراهيم كتاب و نبوت را .

چهارم ، قرآن است مثل قول او در سورهء نحل « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ « 4 » بِالْحِكْمَةِ »

( 1 ) - ط 4 ى 113 : وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . . . و در آل عمران ( وَ يُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ ) س 3 ى 43 . . . ( وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . . . ) س 3 ى 157 . ( 2 ) - س 31 ى 11 : وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ . . . ( 3 ) - س 4 ى 57 فَقَدْ آتَيْنا . . . ( 4 ) - س 16 ى 126 .