لمعات الهيه (فارسى) — الصفحة ٤٣١

تنبيه " و برهان [ بيان آنكه هرنوعى را انحائى از وجود ثابت است برخى عقلى و بعضى مادى و خيالى ]

شد ، و بعد از مفارقت از بدن باز حقيقت ، حقيقت انسانى است . لمّش آنست كه حقيقت هرشىء صورت آن شىء است و احتياج بماده و آلات از خصوصيت اين نشأه ناشى است چنان كه سابقا اشاره نمودم و در جاى خود محقق و مبرهن است ، و همچنين سواد در وجود خود بموضوعى و محلى محتاج است و بدون آن ، متحقق نمىتواند شد ، و هرگاه فرض كنيم آن را قايم بذات ، باز سواد است ، و بر اين قياس است سمع و بصر بلكه شمّ و ذوق و لمس ، و از بيّناتست كه اسامى در ازاى حقايق و ماهيّات اشياء است و امور خارجه را مدخليّتى در صحت تسميّه نميباشد .

تنبيه " و برهان [ بيان آنكه هرنوعى را انحائى از وجود ثابت است برخى عقلى و بعضى مادى و خيالى ]

تنبيه " و برهان [ بيان آنكه هرنوعى را انحائى از وجود ثابت است برخى عقلى و بعضى مادى و خيالى ]

بدانكه براهين عقليّه و حجج قطعيّه قايم است بر اينكه از براى هرنوعى از انواع جسمانيّه فردى در عالم مثال و فردى ديگر در عالم عقل ثابت است ، و شواهد نقليّه و آثار نبويه نيز بر اين دعوا شاهد و بر صاحب بصيرت و فطنت مخفى نيست . و تعبير از آنها در زبان مشكات نبوت و ولايت گاهى بملكوت است « فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ « 1 » وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ » با تفاوت در ميانه ملكوت اعلى و اسفل ، و گاهى بغيب است « عالِمُ الْغَيْبِ « 2 » وَ الشَّهادَةِ » با تفاوت در ميانهء درجات غيب ، و گاهى از اول بعالم برزخ است و از دوم بخزائن « وَ إِنْ « 3 » مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ » و گاهى بكلمات تامه « اعوذ بكلمات اللّه التامّات » ، و گاهى به مفاتح غيب « وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ « 4 » لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ » ، و گاهى بسرادقات نوريّه و ملائكهء قدسيه . و در زبان حكمت عتيقه از اول باشباح مثاليّه و از ثانى به مثل الهيه و مثل افلاطونيه و ارباب اصنام حسيّه است . مثلا از براى انسان سه

( 1 ) - س 36 ى 83 . ( 2 ) - س 59 ى 22 ( عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً س 72 ى 26 ) . ( 3 ) - س 15 ى 21 . ( 4 ) - س 6 ى 59