قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٩٥

امورى كه مضاف از مضاف اليه بواسطه اضافه كسب مىكند

امورى كه مضاف از مضاف اليه بواسطه اضافه كسب مىكند

امورى كه مضاف از مضاف اليه بواسطه اضافه كسب مىكند

اين امور يازده تا است كه مختصرا ذكر مينمائيم .

1 - تعريف : مانند : غلام زيد .

2 - تخصيص : مانند : غلام رجل .

3 - تخفيف : مانند : ضارب زيد .

4 - ازاله قبح و تجوّز : همچون : مررت بالرّجل الحسن الوجه .

در اينمثال اگر « الحسن » را به « الوجه » اضافه نكرده و « الوجه » را مرفوع بخوانيم مرتكب قبح شده‌ايم زيرا صفت يعنى « الحسن » از ضمير موصوف خالى آمده است و اگر آن را منصوب كنيم مرتكب تجوّز شده‌ايم زيرا وصف قاصر و لازم را جارى مجراى متعدّى قرار داده‌ايم لذا وقتى « الحسن » را به « الوجه » اضافه نمائيم هم قبح زائل شده و هم تجوّز .

5 - تذكير : و آن موردى است كه مضاف مونّث بوده و مضاف اليه مذكّر مانند :

انارة العقل مكسوف بطوع هوى .

در اينمثال « انارة » از « العقل » كسب تذكير كرده بدليل آنكه خبرش كه « مكسوف » است مذكّر آمده است .

6 - تأنيث : و آن در موردى است كه مضاف مذكّر بوده و مضاف اليه مؤنّث باشد مانند : كما شرقت صدر القناة من الدّم .

در اينمثال « صدر » از « القناة » كسب تأنيث كرده بدليل آنهك فعلش يعنى « شرقت » را مؤنّث آورده‌ايم .

7 - ظرفيّت : مانند : تؤتى اكلها كلّ حين .

در اينمثال « كلّ » ار « حين » كسب ظرفيّت نموده است .

8 - مصدريّت : مثل : وسيعلم الّذين ظلموا اىّ منقلب ينقلبون .