قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)
- المؤلف: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
- الوفاة: 1424
- القسم: علوم اللغة العربية
- الناشر: مولف - قم
فهرس الكتاب
- [ مقدمه ]
- [ تعريف صوت و لفظ ]
- تقسيم لفظ
- تقسيم لفظ مستعمل كلمه
- طرز تشخيص كلمات سهگانه از يكديگر
- مختصات كلمات سهگانه
- خصائص اسم
- خصائص فعل
- خصيصه حرف
- اسم و تقسيمات آن
- اقسام و تقسيمات فعل
- اقسام و تقسيم حرف
- تقسيم تفصيلى فعل و شرح هر يك از اقسام
- تقسيمات فعل باعتبار لفظ آن
- علائم اعراب و بناء در افعال
- اعراب به حركت
- اعراب بحذف
- اعراب به حرف
- علامت بناء
- وجه شباهت در فعل مضارع به اسم
- تقسيم دوّم : جامد - مشتق
- تقسيم سوّم : متصرّف - غير متصرّف
- تقسيم فعل غير متصرّف
- تقسيم چهارم : صحيح - غير صحيح
- اقسام فعل صحيح
- اقسام فعل غير صحيح « معتل »
- تقسيم پنجم : ثلاثى - رباعى
- ابواب ثلاثى مجرد
- اصول و فروع
- ابواب ثلاثى مزيد
- ابواب رباعى
- باب رباعى مجرّد
- ابواب رباعى مزيد
- تقسيم فعل باعتبار معناى آن
- تقسيم دوّم : ماضى ، حال ، استقبال
- تقسيم فعل ماضى
- تقسيم سوّم : عام - خاصّ
- تقسيم چهارم : فعل قلب و فعل جارحه
- تقسيم پنجم : فعل تام - فعل ناقص
- تقسيم ششم : فعل لازم - فعل متعدّى
- تقسيم اوّل : متعدّى به يك مفعول و متعدّى به بيش از آن
- تقسيم دوّم : معلوم و مجهول
- شرح احكام اقسام فعل
- تقسيم فعل به ماضى و مضارع و امر و بيان احكام هر يك
- احكام فعل ماضى
- صرف فعل ماضى از ماده نصر
- احكام فعل مضارع
- صرف فعل مضارع از ماده « نصر »
- احكام فعل امر
- صرف امر غائب از ماده « نصر »
- صرف امر حاضر از ماده « نصر »
- تقسيم فعل به اخبار و انشاء
- اقسام انشاء
- احكام فعل نهى
- تبصره
- جهات فرق بين فعل مضارع و نهى
- صرف فعل نهى از ماده « نصر »
- احكام فعل استفهام
- جهات فرق بين فعل مضارع و استفهام
- فعل دعا و نفرين
- افعال مدح و ذمّ
- خصائص و احكام افعال مدح و ذمّ
- فعل تعجب
- احكام فعل تعجب
- تقسيم فعل به معرب و مبنى
- علّت بناء ماضى و حركت بناء
- اعراب در مضارع
- كيفيت نصب در فعل مضارع
- كيفيّت جزم در فعل مضارع
- فعل جامد و مشتق
- فعل متصرف و غير متصرف
- فعل عام و فعل خاص
- فعل قلب و فعل جارحه
- شرح احكام افعال قلوب
- الغاء و تعليق
- فعل تام و فعل ناقص
- شرح احكام افعال ناقصه
- شرح احكام اقسام اسم
- تقسيم اوّل : اسم صحيح و ممدود و منقوص و مقصور
- حكم اسم ممدود
- حكم اسم منقوص
- حكم اسم مقصور
- تقسيم دوّم : اسم جامد و اسم مشتق
- اسم فاعل و شرح احكام آن
- اسم مفعول و شرح احكام آن
- صفت مشبهه و شرح احكام آن
- فرق بين صفت مشبهه و اسم فاعل
- حكم صفت مشبهه
- صيغه مبالغه
- فرق صيغه مبالغه با اسم فاعل
- اسم تفضيل
- احكام اسم تفضيل
- اسم زمان و مكان و شرح احكام آن دو
- صيغه اسم زمان و مكان
- اسم آلت و اوزان آن
- اسم متصرف و غير متصرف
- 1 - اسماء افعال
- اقسام اسم فعل
- احكام اسماء افعال
- 2 - اسماء اصوات
- حكم اسماء كنايات
- 3 - اسماء كنايات
- كم
- وجه اشتراك كم خبريّه و استفهاميه
- وجه افتراق كم خبريّه از استفهاميه
- كذا
- اشتراك كذا با كايّن
- افتراق كذا با كايّن
- كايّن
- وجوه مشترك بين كايّن و كم
- وجوه اختلاف كايّن و كم
- كيت و ذيت
- اسم معرب و مبنى
- تقسيم اسم معرب
- اسم منصرف
- اسم غير منصرف
- اسباب نهگانه منع صرف
- اقسام مبنى در اسم
- علّت بناء در اسم
- 1 - شباهت وضعى
- 2 - شباهت معنوى
- 3 - شباهت استعمالى
- 5 - شباهت اهمالى
- اسم ثلاثى و رباعى و خماسى
- اسم ثلاثى و ابنيه آن
- اسم رباعى و ابنيه آن
- اسم خماسى و ابنيه آن
- مفرد ، تثنيه ، جمع
- اقسام جمع
- تقسيم جمع مكسّر
- اسم جمع
- فرق اسم جمع و جمع
- اسم جمع الجمع
- معرفه و نكره
- معرفه و اقسام آن
- علم و اقسام آن
- مصاديق و افراد علم
- ضمير و اقسام آن
- اقسام ضمير متّصل
- ضمير متّصل مرفوع
- ضمير متّصل منصوب
- ضمير متّصل مجرور
- اقسام ضمير منفصل
- ضمير منفصل مرفوع
- ضمير منفصل منصوب
- اسم اشاره
- موصول
- تقسيم موصول
- موصول اسمى و حرفى
- موصول مختص و مشترك
- معرّف باضافه
- وجه تسميه هر يك از دو اضافه
- اقسام اضافه معنويّه
- عامل در مضاف اليه
- امورى كه مضاف از مضاف اليه بواسطه اضافه كسب مىكند
- مراتب معارف
- اسماء لازم الاضافه
- اسماء ممتنع الاضافه
- اسماء جائز الاضافه
- معرّف بالنّداء
- حكم معرّف بالنّداء
- منسوب و غير منسوب
- علامت اسم منسوب و پارهاى از احكام آن
- مصغّر و مكبّر
- طرز ساختن اسم مصغّر
- پارهاى از قواعد باب تصغير
- مذكّر و مؤنّث
- تقسيم مذكّر و مؤنّث
- علائم تأنيث
- علائم تقدير « تاء »
- ذات و معنا
- مصدر و غير مصدر
- اقسام مصدر
- اوزان مصادر ثلاثى
- اوزان غير ثلاثى
- تجزيه مفردات حديث شريف از مولانا امير المومنين عليه السّلام در نهج البلاغه
- شرح اقسام الف و لام
- اقسام الف و لام تعريف
- اقسام الف و لام عهد
- اقسام الف و لام جنس
- اقسام الف و لام زائده
- تقسيم على و شرح معانى آن
- مبحث قواعد مربوط به تركيب جملات
- اعراب و بناء تعريف هر كدام
- اقسام اسم معرب
- شرح اسمائيكه دائم مرفوع مىباشند
- 1 - فاعل و اقسام آن
- استتار و موارد آن
- 2 - نائب فاعل
- 3 - مبتداء و اقسام آن
- 4 - خبر و اقسام آن
- اقسام خبر
- احكام مبتداء و خبر
- شرح اسمائيكه دائم منصوب مىباشند
- 1 - مفعول به و احكام آن
- احكام مفعول به
- 2 - مفعول مطلق و احكام و اقسام آن
- احكام مفعول مطلق
- 3 - مفعول له و اقسام و احكام آن
- حكم مفعول له
- 4 - مفعول معه و حكم آن
- 5 - مفعول فيه و حكم آن
- 6 - منصوب بنزع خافض
- اقسام منصوب بنزع خافض
- 7 - حال و اقسام و احكام آن
- احكام حال
- اقسام حال
- 8 - تميز و اقسام و احكام آن
- احكام تميز
- شرح اسمائيكه دائم مجرور مىباشند
- 1 - مضاف اليه
- 2 - مجرور به حرف جرّ
- حكم مجرور به حرف جرّ
- حروف جرّ و معانى آنها
- باء و معانى آن
- تاء و معناى آن
- كاف و معانى آن
- لام و معانى آن
- واو و معناى آن
- مذ و منذ و معناى ايندو حرف
- حالات سهگانه در مذ و منذ
- خلا و معناى آن
- ربّ و معناى آن
- حاشا و معناى آن
- من و معانى آن
- فى و معانى آن
- عن و معانى آن
- على و معانى آن
- حتّى و معانى آن
- الى و معانى آن
- شرح اسمائيكه گاهى منصوب و زمانى غير منصوب ميباشند
- 1 - مستثناء و اقسام و احكام آن
- اقسام مستثنا
- احكام مستثناء
- 2 - اسم مشتغل عنه العامل و حالات آن
- 3 - منادى و اقسام و احكام آن
- 4 - تميز اسماء عدد
- اعراب و اقسام آن
- تقسيم اوّل اعراب
- تقسيم دوّم اعراب
- شرح توابع پنجگانه
- 1 - صفت و احكام آن
- اقسام و احكام صفت
- 2 - عطف بيان و احكام آن
- 3 - تأكيد
- اقسام تأكيد
- حكم الفاظ تأكيد
- 4 - بدل و اقسام و احكام آن
- احكام بدل
- 5 - عطف بحروف
- احكام عطف
- جمل و اقسام و احكام هر يك
- شرح جملاتى كه محلّ از اعراب دارند
- 1 - جمله حاليّه و احكام آن
- 2 - جمله مفعول به
- 3 - جمله مضاف اليه
- 4 - جملهاى كه جواب شرط جازم باشد
- 5 - جملهاى كه تابع مفرد باشد
- 6 - جملهاى كه تابع جمله محلّ از اعرابدار باشد
- 7 - جمله خبريّه
- شرح جملاتى كه محلّ از اعراب ندارند
- 1 - جمله مستأنفه
- 2 - جمله معترضه
- 3 - جمله مفسّره
- 4 - جمله صله موصول
- 5 - جمله جواب قسم
- 6 - جواب شرط غير جازم
- 7 - جملهاى كه تابع جملهاى باشد كه محل از اعراب ندارد
- شرح كلمات مفرد و معانى آنها
- حرف الف
- احكام همزه استفهام
- معانى ديگر براى همزه
- « ءآ و ايا »
- « اجل »
- « اذن »
- « ان »
- « ان »
- « انّ »
- « انّ »
- « ام »
- « ال »
- « اما »
- « اما »
- « امّا »
- « او »
- « الا »
- « الّا »
- « الّا »
- « الى »
- « اى »
- « اى »
- « اىّ »
- « اذ »
- « اذما »
- « اذا »
- « ايمن »
- « با »
- « بجل »
- « بل »
- « بيد »
- « بله »
- « تا »
- « ثمّ »
- « ثمّ »
- « جير »
- « جلل »
- « حاشا »
- « حتّى »
- استعمال « حتى »
- فرق حتى با الى جارّه
- فرق حتّى با واو عاطفه
- « حيث »
- « خلا »
- « ربّ »
- « سين »
- « سوف »
- « سىّ »
- « سواء »
- « عدا »
- « على »
- « عن »
- « عوض »
- « عسى »
- « عل »
- « علّ »
- « عند »
- « غير »
- « فاء »
- « فى »
- « قد »
- معانى قد حرفيه
- « قط »
- « كاف »
- معانى كاف حرفيه
- « كى »
- « كم »
- وجوه اشتراك بين كم استفهاميه و خبريّه
- وجوه افتراق بين كم استفهاميه و خبريّه
- « كأيّن »
- وجوه توافق « كأيّن » با « كم »
- وجوه افتراق كأيّن با « كم »
- « كذا »
- وجوه توافق « كذا » با « كأيّن »
- وجوه افتراق « كذا » با « كأيّن »
- « كلّا »
- « كأن »
- « كل »
- « كلا و كلتا »
- « كيف »
- « لام »
- « لام »
- « لو »
- « لولا »
- « لوما »
- « لم »
- « لمّا »
- « فرق لمّا جازمه با لم جازمه »
- « لن »
- « ليت »
- « لكنّ »
- « لكن »
- « ليس »
- « ما »
- اقسام ماء اسميّه
- اقسام ماء حرفيّه
- « من »
- « مهما »
- « مع »
- « متى »
- « مذ و منذ »
- « نون »
- « نعم »
- « هاء »
- « ها »
- « هل »
- وجوه افتراق هل با همزه استفهام
- « هو »
- « واو »
- اقسام عطف با واو
- « واو »
- « يا »
- تجزيه و تركيب سوره اخلاص
- تجزيه و تركيب فرموده امير المؤمنين حضرت على عليه السّلام در نهج البلاغه
- [ سخن مؤلف و پايان كتاب ]