قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٩٤

عامل در مضاف اليه

1 - اضافه بيانيّه .

2 - اضافه ظرفيّه .

3 - اضافه لاميّه .

اضافه بيانيّه : آنست كه مضاف اليه جنس مضاف را بيان كند و علامتش آنست كه مىتوان مضاف را مبتدا و مضاف اليه را خبرش قرار داد مانند :

خاتم فضّه كه صحيح است بگوئيم : خام فضّه .

در اينقسم از اضافه معنويّه بين مضاف و مضاف اليه « من » بيانيه مقدّر است .

اضافه ظرفيّه : آنست كه مضاف اليه ظرف براى مضاف باشد و بين آن دو كلمه « فى » مقدّر است مانند : يوم الجمعه .

اضافه لاميّه : آنست كه مضاف اليه نه مبيّن جنس مضاف بوده و نه ظرف براى آن باشد و بين آن دو كلمه « لام » مقدّر است اعم از آنكه معنا داشته باشد همچون : رأيت يد زيد يعنى يد لزيد .

يا معنا نداشته باشد مانند : قمت عند زيد كه « لام » بين آن دو معنائى ندارد ولى معذلك مقدّر است .

عامل در مضاف اليه

عامل در مضاف اليه

در اضافه لفظيّه عامل در مضاف اليه نفس مضاف است و در آن اختلافى بين ادباء نمىباشد ولى در اضافه معنويّه سه قول است :

1 - آنكه عامل در مضاف اليه ، مضاف مىباشد چنانچه رأى سيبويه چنين است .

2 - آنكه عامل در مضاف اليه حرف جرّ مقدر مىباشد و اين رأى مختار ابن مالك است .

3 - آنكه عامل در مضاف اليه نفس اضافه است و اين نظريّه را اخفش اختيار كرده .