قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٨١

مصاديق و افراد علم

6 - معرّف باضافه .

7 - معرّف بالنّداء .

علم : آنست كه دلالت كند بر تعيين مدلول و مسمّايش بدون احتياج به شىء ديگرى بطوريكه در همان وضع اوّل مقصود و غرض حاصل مىگردد و آن بر دو قسم است .

1 - علم شخص .

2 - علم جنس .

علم شخص : عبارتست از اسمى كه مسمّاى خود را بدون نيز بقيدى معين نمايد نظير : مكّه كه علم است براى شهر معروف .

علم جنس : عبارتست از اسمى كه مدلول و مسمّايش جنسى از اجناس باشد مانند :

امّ عريط كه علم است براى جنس عقرب .

علم داراى مصاديق و افرادى است كه ذيلا به آنها اشاره مىكنيم :

1 - اسم ، علمى كه اسم باشد همچون جعفر كه اسم و علم است براى شخص .

2 - كنيه ، علمى كه كنيه براى كسى باشد نظير امّ هانى و ابو المعالى و ابن عساكر .

و در توضيح آن گفته‌اند :

آنست كه در اوّلش كلمات امّ ، اب و ابن باشد چنانچه در مثال معلوم مىباشد .

3 - لقب ، علمى است كه دال بر مدح يا ذم باشد مانند :

علّامه ( دال بر مدح است ) و ابو لهب ( دال بر ذم است ) .

4 - علم منقول : آنست كه قبلا در غير علميّت استعمال شده سپس از آن معنا نقل پيدا كرده و علم گرديده است .

علم منقول داراى اقسامى است به اين شرح :