قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٦٦

احكام اسماء افعال

2 - آنكه به معناى مضارع مىباشد مثل :

وى ، وا ، واها ( اعجب ) ، افّ ( اتضجرّ ) ، اوه ( اتوجّع ) .

3 - آنكه به معناى ماضى مىباشد همچون :

شتّان ( افترق ) ، هيهات ( بعد ) ، و شكان و سرعان ( سرع ) ، بطان ( بطىء ) .

تقسيم ديگر

اسم فعل بتقسيم ديگر بر دو قسم است :

1 - اسم فعلى كه از حرف جزّ و ظرف منقول است مانند :

عليك ( الزم ) ، اليك ( تنحّ ) ، دونك ( خذ ) .

2 - اسم فعلى كه منقول از مصدر مىباشد مانند : رويد كه از « ارواد » منقول است به معناى « امهل » وبله كه در اصل مصدر است براى فعلى كه از نظر معنا با « دع » مرادف است .

احكام اسماء افعال

احكام اسماء افعال

براى اسماء افعال احكامى است كه در ذيل بطور اختصار بيان مىكنيم :

1 - اسم فعلى كه از حرف حرّ و ظرف منقول باشد لازم است بضمير مخاطب متّصل شود چنانچه مثالش گذشت .

و محّل ضمير از نظر اهل بصره جرّ و بعقيده كسائى نصب و نزد فرّاء نحوى رفع مىباشد .

2 - اسم فعلى كه از مصدر منقول است گاهى نصب داده همچون : رويد زيدا و بله زيدا .

و زمانى جرّ مىدهند نظير : رويد زيد يا بله زيد .

3 - عملى كه براى افعال ثابت است براى اسماء نيز محققّ مىباشد ، بنابراين گاهى فاعل ظاهر و زمانى فاعل مستتر را رفع داده و همچون افعال بدون واسطه بمفعول