قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٦٥

اقسام اسم فعل

و در پنج لفظ يعنى : مكحله و مسعط و منحل و مدق و مدهن « ميم » مضموم مىباشد .

و گاهى وزن « فعال » بكسر فاء براى آلت مىآيد مانند : خياط و نظام .

اسم متصرف و غير متصرف

اسم از نظر در آمدن به هيآت مختلف بر دو قسم است :

1 - متصرف .

2 - غير متصرف .

اسم متصرف : آنست كه از هيئتى به هيئت ديگر و از صيغه‌اى به صيغه ديگر در آيد همچون اسماء مشتق كه داراى مفرد ، تثنيه و جمع مذكّر و مؤنّث مىباشند .

اسم غير متصرف : آنست كه اينطور نباشد يعنى دائما به يك هيئت استعمال شده و يا احيانا اگر تغيير كند ، تغييرش بسيار جزئى و ناچيز باشد كه آن را ناديده انگارند و براى آن مصاديق و افرادى است همچون :

اسماء افعال ، اسماء اصوات و اسماء كنايات و برخى از ظروف .

1 - اسماء افعال

اسماء افعال : اسمائى بوده كه از نظر معنا و استعمال همچون افعال ميباشند مانند :

شتاّن يعنى افترق ، ورويد يعنى امهل .

اقسام اسم فعل

اسم فعل بر سه قسم است :

1 - آنكه به معناى امر مىباشد و اغلب اسماء افعال چنين بوده و در كلمات بسيار استعمال ميشوند مانند :

صه ( اسكت ) ، مه ( انكفف ) ، آمين ( استجب ) ، نزال ( انزال ) ، رويد ( امهل ) ، هيت و هيا ( اسرع ) ، رايه ( امض ) ، حيّهل ( ايت ) ، ها ( خذ ) ، هلّم ( احضر ) .