قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٢٨

تقسيم اوّل : متعدّى به يك مفعول و متعدّى به بيش از آن

تنبيه

فاعل اين افعال را اصطلاحا اسم و متمّم معنا را خبر آنها مىنامند .

بنابراين فعل « قل » انشاء و حال ( امر ) و خاصّ و فعل جارحه و تام مىباشد .

تقسيم ششم : فعل لازم - فعل متعدّى

تقسيم ششم : فعل لازم - فعل متعدّى

فعل از نظر اكتفاء معنايش بفاعل و عدم ان بر دو قسم است :

1 - فعل لازم : و آن فعلى است كه در تحقّق معنايش صرفا نياز بفاعل داشته و غير از آن امر ديگرى در وجودش دخيل نباشد همچون :

جاء ، ذهب ، مات .

2 - فعل متعدّى : و آن فعلى است كه مجرّد فاعل در وجود معناى آن كافى نبوده بلكه غير از آن بامر ديگرى بنام مفعول نيز نيازمند است مانند :

ضرب ، نصر ، كتب .

فعل متعدّى نيز خود داراى دو تقسيم است به اين شرح :

تقسيم اوّل : متعدّى به يك مفعول و متعدّى به بيش از آن

تقسيم اوّل : متعدّى به يك مفعول و متعدّى به بيش از آن

فعل متعدّى از نظر وحدت و تعدّد مفعول بر سه قسم است :

1 - فعل متعدّى بيك مفعول : و آن اينستكه در تحقّق معنايش يك مفعول كفايت كند نظير :

ضرب ، نصر ، كتب .

2 - فعل متعدّى به دو مفعول : و آن اينستكه دو مفعول در وجود معنايش دخالت داشته باشند مانند :