قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٢٢٠

تجزيه و تركيب فرموده امير المؤمنين حضرت على عليه السّلام در نهج البلاغه

همّك :

مركّب از « همّ » و « كاف » .

هم : اسم ، صحيح الآخر ، مضاعف ، جامد ، متصرّف ، معرب ، منصرف ، ثلاثى مجرّد ، مفرد ، معرب باضافه و اضافه‌اش به « كاف » از قبيل اضافه معنوى بتقدير « لام » مىباشد ، لذا از آن كسب تعريف كرده است مكبّر ، مذكّر ، مجازى ، معنا ، مصدر ، مرفوع تا مبتداء باشد .

واو : عاطفه و عطف آن از قبيل عطف مصاحب مىباشد .

شغلك : مضاف و مضاف اليه ، معطوف به « شغلك » و شرح تجزيه آن قبلا گذشت .

باء : حرف جرّ ، به معناى « مع » .

اعداء : مجرور به « باء » متعلّق به « همّ » و « شغل » بنحو تنازع ، ظرف لغو ، مضاف و شرح تجزيه آن قبلا گذشت .

اللّه : مضاف اليه براى « اعداء » و شرح تجزيه آن قبلا گذشت و جمله « فما همّك الخ » جواب است براى شرط جازم يعنى « ان » فلذا محلّا مجزوم است و جمله « ان يكونوا الخ » معطوف است به « ان يكن الخ » فلذا محلّ از اعراب ندارد .