قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٢١٥

تجزيه و تركيب فرموده امير المؤمنين حضرت على عليه السّلام در نهج البلاغه

لا تجعلن اكثر شغلك باهلك و ولدك ، فان يكن اهلك و ولدك اولياء اللّه فانّ اللّه لا يضيع اولياءه ، و ان يكونوا اعداء اللّه فما همّك و شغلك باعداء اللّه .

ترجمه : بيشتر سرگمى خود را صرف همسر و فرزندت مكن ، زيرا اگر ايشان دوست خدا باشند خداوند دوستانش را ضايع و تباه نميسازد ، و اگر دشمن او باشند پس نبايد همّت و كار خود را براى دشمنان خدا صرف نمائى .

لا : حرف ، عامل جزم ، ناهيه ، مبنى بر سكون .

تجعلنّ : مركب است از « تجعل » و « نون مشدّده » .

تجعل : فعل مضارع مفرد ، مذكّر ، حاضر ، ثلاثى مجرّد از باب منع ، يمنع ، از باب فروع ، صحيح ، معرب ، مشتق ، متصرّف ، فعل اخبارى ولى با « لاء ناهيه » از افعال انشائى محسوب مىشود ، خاص ، از افعال جارحه ، تام ، متعدّى به دو مفعول ، ضمير « انت » در آن مستتر است به استتار وجوبى و فاعلش مىباشد .

نون مشدّده : حرف و براى افاده معناى تأكيد مىآيد ، مبنى غير عامل .

اكثر : اسم ، صحيح الآخر ، مشتق ، اسم تفضيل ، متصرّف ، معرب ، منصرف ، ثلاثى مجرّد ، مفرد ، معرّب باضافه بنابراينكه اضافه‌اش معنوى باشد و نكره محسوب شده در صورتى كه اضافه‌اش را لفظيّه بدانيم ولى در اضافه