قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٢١

تقسيم پنجم : ثلاثى - رباعى

غير مهموز و مضاعف : فعلى است كه نه تنها يكى از حروف اصلى آن حرف علّه نبوده بلكه همزه يا حرف مكرّر نيز نباشد مانند : ضرب و نصر .

فعل معتل بر پنج قسم است به اين شرح :

1 - معتل الفاء : يعنى فاء الفعل آن حرف علّه باشد كه به آن مثال نيز مىگويند نظير :

وعد و يسر .

2 - معتل العين : يعنى عين الفعل آن حرف علّه باشد كه به آن اجوف نيز اطلاق مىكنند مثل : قال و باع .

3 - معتل اللّام : يعنى لام العفل آن حرف علّه باشد كه به آن ناقص نيز گويند همچون :

رمى و غزى .

4 - معتل العين و اللّام : يعنى عين الفعل و لام الفعل آن حرف علّه باشد كه به آن لفيف مقرون گويند مثل : شوى .

5 - معتل الفاء و اللّام : يعنى فاء الفعل و لام الفعل آن حرف علّه باشد كه به آن لفيف مفروق گويند مانند : وقى .

فعل از نظر تعداد حروف بر دو قسم است : ثلاثى و رباعى .

ثلاثى : آنست كه داراى سه حرف باشد مانند : ضرب ، يضرب ، اضرب .

رباعى : آنست كه داراى چهار حرف باشد نظير : دحرج ، يدحرج ، دحرج و هر كدام از ايندو بر دو قسم مىباشند : مجرّد ، مزيد .

مجرد : آنست كه تمام حروفش اصلى بوده و مشتمل بر زوائد نباشد همچون :

ضرب ، يدحرج .