قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٢٠٥

« نون »

« نون »

« نون »

نون مفرده بر چهار وجه مىآيد :

1 - نون تأكيد خفيفه و ثقيله .

2 - نون زائده ساكنه كه به آخر كلمات ملحق شده براى غير تأكيد و از آن به تنوين نام مىبرند و آن پنج قسم است :

الف : تنوين تمكّن و آن عبارتست از تنوينى كه باسماء معرب ملحق مىشود مانند تنوين در « زيد » .

ب : تنوين تنكير و آن عبارتست از تنوينى كه باسماء نكره ملحق مىشود نظير تنوين در « صه » و « مه » .

ج : تنوين مقابله و آن عبارتست از تنوينى كه به جمع مؤنّث سالم ملحق شده در مقابل نون كه به جمع مذكّر ملحق مىشود مانند تنوين « مسلمات » .

د : تنوين عوض و آن بر سه قسم است :

اوّل : عوض از يك حرف مانند : جواد .

كه در اصل « جوارى » بوده .

دوّم : عوض از يك كلمه نظير : كلّ .

كه در اصل « كلّ نفس » بوده .

سوّم : عوض از يك جمله همچون : يومئذ .

كه در اصل « يوم اذ كان كذا » بوده .

ه : تنوين ترنّم و آن نونى است كه به قوافى ابيات ملحق مىشود و از آن بعنوان بدل از حرف اطلاق يعنى واو ، ياء استفاده مىشود .

3 - نون اناث مانند نون در يذهبن .

4 - نون وقايه و به آن نون عماد نيز گويند و آن را پيش از ياء متكلّم مىآورند . و موارد الحاق آن سه تا است :