قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ٢٠٣

« من »

ماء زائده نيز بر دو نوع است :

1 - كافّه .

2 - غير كافّه .

ماء كافّه بر سه نوع است :

الف : كافّه از عمل رفع و آن صرفا به سه فعل متّصل مىشود و آنها عبارتند از :

قلّ ، كثر ، طال مانند :

قلّما يبرح اللبيب الى ما * يورث المسجد داعيا او مجيبا

ب : كافه از عمل نصب و رفع و آن به « انّ » و اخواتش متّصل مىشود مانند :

انّما اللّه واحد .

ج : كافّه از عمل جرّ و آن بر دو نوع است :

1 - متّصل به حروف مانند ماء متّصل به « باء » و « من » و « ربّ » و « كاف » .

2 - متّصل به ظروف مانند ماء متّصل به « بعد » و « بين » و « حيث » و « اذ » .

ماء غير كافّه بر دو نوع است :

1 - عوض .

2 - غير عوض .

عوض در دو مورد مىباشد :

الف : در مثل : امّا انت منطلقا انطلقت كه در اصل : انطلقت لان كنت منطلقا بوده .

ب : در مثل : افعل هذا امّا لا كه در اصل : ان كنت لا تفعل غيره بوده .

و غير عوض بعد از واقع مىشود مانند : شتّان ما زيد و عمرو .

بفتح ميم و سكون نون بر چهار وجه مىآيد :

1 - شرطيّه / مانند : / من يعمل سوء يجزيه .

2 - استفهاميّه / مانند : / من بعثنا من مرقدنا .