قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٩٦

« لام »

لام مفرد بر سه قسم است :

1 - لام جاره .

2 - لام جازمه .

3 - لام غير عامله .

امّا لام جارّه : شرح آن در ضمن حروف جرّ بيان شد .

و امّا لام جازمه : لامى است كه براى طلب وضع شده و مكسور مىباشد مانند :

ليكرم و ليضرب .

و امّا لام غير عامله : هفت تا است به اين شرح :

1 - لام ابتداء مانند : انّ ربّك ليحكم بينهم .

2 - لام زائده و آن لامى است كه بر سر خبر مبتداء در مىآيد مانند :

ام الحليس لعجوز شهر به * . . . .

3 - لام جواب و آن بر سه قسم است :

الف : لام جواب « لو » مانند : لو تزيّلو لعذّبنا .

ب : لام جواب « لولا » مانند : و لولا دفع اللّه النّاس بعضهم ببعض لفسدت الارض .

ج : لام جوب قسم مانند : تاللّه لقد اثرك اللّه علينا .

4 - لام داخل بر ادات شرط براى اعلام باينكه جواب بعد از آن مبنى است بر قسمى كه قبل واقع شده و به آن لام « موذنه » يا « موطئه » مىگويند مانند :

لئن اخرجوا لا يخرجون معهم .

5 - لام « ال » مانند : الرّجل و الحارث .

6 - لام ملحق باسماء اشاره كه بر بعد يا تأكيد بعد دلالت دارد مانند : تلك .

7 - لام تعجّب غير جارّه مانند : لظرف زيد .