قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٩
تقسيم سوّم : متصرّف - غير متصرّف
اراده شده .
و وقتى بگويند :
رأيت عينا جاريه ( ديدم چشمه‌اى روان ) قيد « جاريه » قرينه است بر اراده چشمه و همچنين نسبت بهريك از معانى قرينه مناسب با آن را مىآورند .
در مضارع نيز امر چنين است زيرا اينفعل به لحاظ اشتراكش بين حال و استقبال مشترك بين آن دو است بطورى كه اراده هر يك بخصوص نياز بقرينه معيّنه دارد از اينرو « لام » را قرينه اراده حال و « سين » و « سوف » را قرينه بر اراده استقبال قرار داده‌اند . و اساسا به همين جهت مشابهتش نام ى نرا مضارع نهاده‌اند چه آنكه مضارع يعنى مشابه .
تقسيم دوّم : جامد - مشتق
تقسيم دوّم : جامد - مشتق
فعل جامد : عبارتست از فعلى كه داراى مصدر نباشد مانند :
بئس ( بد است ) ، ليس ( نيست ) ، عسى ( اميد است ) ، نعم ( خوب است ) .
فعل مشتق : عبارتست از فعلى كه داراى بوده و از آن اخذ شده مانند كليّه افعال .
تبصره
تمام افعال جامد غير متصرّف و كليّه افعال مشتق متصرّفند .
تقسيم سوّم : متصرّف - غير متصرّف
تقسيم سوّم : متصرّف - غير متصرّف
فعل متصرّف : عبارتست از فعلى كه داراى صيغه واحدى نباشد بكله صيغ چهارده‌گانه باضافه اقسام سه‌گانه : ماضى ، امر ، مضارع را دارا باشد مانند غالب افعال .
فعل غير متصرّف : آنست كه چنين نباشد .