قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٧٩
« ايمن »
ب : مفعول به مانند : و اذكروا اذ كنتم قليلا .
ج : بدل از مفعول مانند : و اذكروا اذ كنتم قليلا .
د : مضاف اليه براى اسم زمان مانند : يومئذ و حينئذ .
2 - اسم براى زمان مستقبل مانند : يومئذ تحدّث اخبارها .
3 - تعليل مانند : لن ينفعكم اليوم اذ ظلمتم انّكم فى العذاب مشتركون .
4 - مفاجات مانند :
استقدر اللّه خيرا وارضين به * فبينما العسر اذ دارت مياسير
« اذما »
« اذما »
بكسر همزه و سكون ذال از ادات شرطى محسوب مىشود كه جازم دو فعلند نظير :
« ان »
بين سيبويه و ديگران اختلاف است ، وى آن را حرف مىداند ولى مبرّد و ابى سرّاج و فارسى معتقدند كه ظرف است .
« اذا »
« اذا »
بكسر همزه به دو وجه مىآيد :
1 - مفاجات ، اينقسم از « اذا » مختص بجمله اسميه بوده و محتاج به جواب نيست مانند : خرجت فاذا الاسد بالباب .
2 - غير مفاجات ، اينقسم از « اذا » غالبا ظرف مستقبل بوده و متضمن معناى شرط مىباشد و عكس قسم اوّل اختصاص بجمله فعليه دارد مانند : ثمّ اذا دعاكم دعوة من الارض .
« ايمن »
« ايمن »
بفتح همزه و سكون ياء و ضم ميم و سكون نون اسمى است كه مختص به قسم مىباشد .