قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٦٧

2 - جمله معترضه

1 - جمله مستأنفه .

2 - جمله معترضه .

3 - جمله تفسيريّه .

4 - جمله صله موصول .

5 - جمله‌اى كه جواب قسم باشد .

6 - جمله‌اى كه جواب شرط جازم باشد .

7 - جمله‌اى كه تابع جمله‌اى باشد كه محلّ از اعراب ندارد .

1 - جمله مستأنفه

جمله مستأنفه بر سه قسم است :

1 - جمله‌اى كه كلام به آن افتتاح شود مانند : انّ زيدا قائم .

2 - جمله‌اى كه در وسط كلام بوده ولى از ماقبلش منقطع باشد مانند :

فلا يحزنك قولهم ، انّ العزّه للّه جميعا .

3 - جمله مستأنفه بيانى و آن اينستكه در جواب سؤال مقدّر آورده شود چنانچه گوئيم : اكرم زيد ، انّ العالم واجب الاكرام .

شاهد در جمله « انّ العالم الخ » بوده كه در واقع جواب است براى سؤال مقدّر زيرا وقتى گفتيم : اكرم زيدا ممكنست سؤال شود : لم لذا در جواب اين سؤال فرضى گفتيم :

انّ العالم واجب الاكرام .

پس اينجمله را جمله مستأنفه خوانند .

2 - جمله معترضه

و آن جمله‌اى است كه در وسط دو كلام يا دو جمله و يا دو كلمه‌اى واقع شود كه شأن آن دو نباشد كه بينشان اجنبى قرار گيرد همچون مبتداء و خبر ، مضاف و مضاف اليه ، فعل و فاعل ، موصول و صله ، قسم و جواب ، موصوف و صفت .