قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٥٢

احكام مستثناء

4 - مفرّغ .

مستثناء تام : آنست كه در كلامى واقع شود كه مستثناء منه آن مذكور باشد مانند مثاليكه گذشت .

مستثناء مفرّغ : آنست كه در كلامى واقع شود كه مستثناء منه آن مذكور نباشد نظير :

ما جائنى الّا زيد .

مستثناء بتقسيم سوّم بر دو قسم است :

5 - موجب .

6 - غير موجب .

مستثناء موجب : آنست كه حرف نفى يا ادات استفهام قبل از مستثناء منه نباشد مانند : جائنى القوم الّا زيد .

مستثناء غير موجب : آنست كه قبل از مستثناء منه حرف نفى يا ادات استفهام آمده باشد نظير : ما جائنى القوم الّا زيد .

مستثناء بتقسيم چهارم بر دو قسم است :

7 - مقدّم .

8 - مؤخّر .

مستثناء مقدّم : آنست كه بر مستثناء منه مقدّم آمده باشد مانند :

ما جائنى الّا زيد احد .

مستثناء مؤخر : آنست كه بعد از مستثناء منه آمده باشد مانند :

جائنى القوم الّا زيدا .

احكام مستثناء

احكام مستثناء

مستثناء در سه مورد واجب النصب است :

اوّل : در كلام تام موجب مانند : جائنى القوم الّا زيدا .

دوّم : در مستثناى منقطع مانند : فسجد الملائكة الّا ابليس .