قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٥

تقسيمات فعل باعتبار لفظ آن

1 - تقسيم باعتبار نفس لفظ بدون در نظر گرفتن حركت مسمّى و معناى آن .

2 - تقسيم آن بملاحظه معنا و حركت مسمّى .

تقسيمات فعل باعتبار لفظ آن

تقسيمات فعل باعتبار لفظ آن

ابتداء مىگوئيم : فعل يا مبنى است و يا معرب .

فعل مبنى : آنست كه بواسطه تغيير عوامل حرف آخرش متغيّر نشود همچون فعل ماضى و امر بنابر قول برخى از ادباء .

فعل معرب : آنست كه بواسطه تغيير عوامل حرف آخرش متغيّر شود نظير فعل مضارع كه بواسطه عوامل نصبى ، منصوب و عوامل جزمى ، مجزوم و عوامل رفعى ، مرفوع مىگردد .

و نيز مانند فعل امر بنابر رأى برخى ديگر از ادباء .

تبصره ( 1 )

فعل ماضى در برخى از صيغ مبنى بر فتح و در بعضى ديگر مبنى بر ضمّ و در پاره‌اى مبنى بر سكون است .

امّا صيغ مبنى بر فتح عبارتند از چهار صيغه بشرح زير :

1 - مفرد مذكّر غائب / همچون : / ضرب .

2 - تثنيه مذكّر غائب / نظير : / ضربا .

3 - تثنيه مؤنّث غائب / مانند : / ضربت .

4 - تثنيه مؤنّث غائب / مثل : / ضربتا .

امّا آنكه مبنى بر ضمّ است فقط يك صيغه بوده و آن عبارتست از :

صيغه جمع مذكّر غائب / يعنى : / ضربوا

و امّا صيغ مبنى بر سكون عبارتند از نه صيغه باقى به اين شرح :

1 - جمع مؤنّث غائب / مانند : / ضربن .