قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٤٩

على و معانى آن

1 - مجاوزه مانند : رميت عن القوس .

2 - بدل مانند : و اتّقوا يوما لا تجزى نفس عن نفس شيئا .

3 - استعلاء مانند : فانّما يبخل عن نفسه .

4 - تعليل مانند : و ما كان استغفار ابراهيم لابيه الّا عن موعدة .

5 - به معناى « بعد » مانند : يحرّفون الكلم عن مواضعه .

6 - به معناى « فى » مانند :

وآس سراة الحىّ حيث لقيتهم * ولاتك عن حمل الرّباعة وانيا

7 - به معناى « من » مانند : اولئك الّذين نتقبّل عنهم احسن ما عملوا .

8 - به معناى « باء » مانند : و ما ينطق عن الهوى .

9 - استعانت مانند : رميت عن القوس .

10 - زائده مانند :

اتجزع ان نفس اتاها حماها * فهلّا الّتى عن بين جنبيك تدفع

على و معانى آن

على و معانى آن

بگفته صاحب مغنى براى « على » نه معنا مىباشد :

1 - استعلاء مانند : و عليها و على الفلك تحملون .

2 - مصاحبت مانند : و اتى المال على حبه .

3 - مجاوزت مانند :

اذا رضيت علىّ بنو قشير * لعمر اللّه اعجبنى رضاها

4 - تعليل مانند : و لتكبروا اللّه على ما هديكم .

5 - ظرفيّت مانند : و دخل المدينة على حين غفلة .

6 - به معناى « من » مانند : اذا اكتالوا على الناس يستوفون .

7 - به معناى « باء » مانند : حقيق على ان لا اقول .

8 - زائده اعم از آنكه براى تعويض بوده مانند :