قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٤٣

لام و معانى آن

و : بر سر « نفس » و « عين » در مقام تأكيد مانند : يتربّص بانفسهنّ .

تاء داراى يك معنا است و آن عبارتست از قسم و آن اختصاص به لفظ « اللّه » دارد مانند : تاللّه .

كاف داراى پنج معنا است به اين شرح :

1 - تشبيه / مانند : / زيد كالاسد .

2 - تعليل / مانند : / كما انه لا يعلم فتجاوز اللّه عنه .

3 - استعلاء / مثل : / « كخير » در جواب كسى كه گفته است : كيف اصبحت .

5 - زائده براى تأكيد / مانند : / ليس كمثله شيئ .

بنا بگفته صاحب مغنى « لام » جاره بيست و دو معنا دارد به اين شرح :

1 - استحقاق و آن در صورتى است كه لام بين ذات و معنا واقع شود مانند : الحمدللّه .

2 - اختصاص نظير : الجنة للمؤمنين .

3 - ملك مثل : له ما فى السموات و ما فى الارض .

4 - تمليك همچون : وهبت لزيد دينارا .

5 - شبه تمليك مانند : جعل لكم من انفسكم ازواجا .

6 - تعليل نظير : لا يلاف قريش .

7 - تأكيد نفى و از آن به لام جحود ياد مىكنند و آن عبارتست از « لامى » كه مسبوق به « كان » منفى باشد مانند : لم يكن اللّه ليغفر لهم .

8 - به معناى « الى » همچون : بانّ ربّك اوحى لها .