قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٣٨

اقسام حال

در اينمثال « مسرعا » حال است از « كاف » و چون مضاف بكاف يعنى « ذهاب » عامل در « مسرعا » مىباشد آوردن اينحال جايز است .

اقسام حال

اقسام حال

حال داراى اقسامى است كه ذيلا به آنها اشاره مىكنيم :

1 - حال منتقله : و آن حالى است كه دلالت كند بر تغيّر حال ذوالحال مانند :

جائنى زيد راكبا كه وصف ركوب دائما براى « زيد » ثابت نبوده بلكه گاهى راكب و زمانى راجل مىباشد .

2 - حال لازمه : و آن حالى است كه دلالت بر ثبوت و عدم انتقال حال و ذوالحال نمايد و آن در سه مورد است :

الف : در جائى كه حال جامد و غير مؤوّل به مشتق باشد مانند :

هذا مالك ذهبا كه « ذهب » بودن قابل انتقال از ذوالحال نمىباشد .

ب : در مورديكه حال مؤكّده باشد مانند :

ولّى مدبّرا .

ج : در جائى كه عامل بر تجدد ذوالحال دلالت مىكند مانند :

خلق الانسان ضعيفا .

3 - حال مقصوره : و آن عبارتست از حالى كه ذاتا و فى نفسه منظور باشد مانند :

جائنى زيد راكبا .

4 - حال موطئه : و آن عبارتست از حالى كه مقدّمه براى ذكر غير مىباشد و آن جامد و موصوف مىباشد نظير :

فتمثّل لها بشرا سويّا .

شاهد در « بشرا » است كه حال موطئه بوده و همانطوريكه ملاحظه مىكنيم جامد و موصوف است و صفتش « سويّا » مىباشد .

5 - حال مقارنه : و آن اينستكه زمان حال و عاملش متّحد باشد مانند :