قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٣٤

4 - مفعول معه و حكم آن

مفعول لاجله و من اجله نيز مىگويند .

مفعول له بر دو قسم است :

الف : تحصيلى .

ب : حصولى .

مفعول له تحصيلى : آنست كه قبل از انجام فعل در خارج تحقق نداشته لذا فعل را انجام مىدهند به منظور تحققّ بخشيدن آن مانند :

ضربت زيدا للتاديب .

مفعول له حصولى : آنست كه پيش از انجام فعل در خارج محقّق بوده و اساسا وجودش در خارج سبب براى انجام فعل شده است مانند :

قعدت عن الحرب جبنا .

در مفعول له سه شرط معتبر است :

1 - آنكه مصدر باشد .

2 - آنكه از نظر فاعل با عاملش متّحد باشد .

3 - آنكه از نظر زمان با عاملش متّحد باشد . مانند : ضربته تأديبا .

شاهد در « تأديبا » است كه هم مصدر بوده و هم با عاملش يعنى « ضربته » از نظر زمان و فاعل متّحد مىباشد .

لازم بتذكّر است كه هر كدام از شرائط سه‌گانه اگر مفقود شد مفعول له را بايد با « لام » آورد .

مفعول معه : عبارتست از فضله‌اى كه بعد از « واو » به معناى « مع » ذكر شده تا