قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٢٦

احكام مبتداء و خبر

خبر بر دو قسم است :

1 - خبر مشتق مانند : زيد قائم .

2 - خبر جامد نظير : الكلمة لفظ .

براى مبتداء و خبر احكامى است كه ذيلا به آنها اشاره مىكنيم :

الف : در چهار مورد خبر مبتداء اسمى خذف مىشود به اين شرح :

اوّل : در جائى كه مبتداء قبل از واو به معناى « مع » باشد مانند :

كلّ رجل و عمله .

تقدير آن : « كل رجل و عمله مقرونان » مىباشد .

دوّم : در موردى كه مبتداء مصدر يا مضاف بمصدر بوده و پس از آن حالى آمده كه براى خبر بودن صلاحيّت نداشته باشد .

مثال مصدر مانند : ضربى زيدا قائما .

تقدير آن : « ضربى زيدا حاصل اذا كان قائما » مىباشد .

مثال مضاف بمصدر نظير : اكثر شربى السّويق ملتوتا .

تقدير آن : « اكثر شربى السّويق حاصل اذا كان ملتوتا » مىباشد .

سوّم : در موردى كه قبل از مبتداء لولاء امتناعيه باشد همچون : لولا على لهلك عمر .

تقدير آن : « لولا على موجود لهلك عمر » مىباشد .

چهارم : در جائى كه مبتداء صريح در قسم باشد نظير : لعمرك لا قوّمن .

تقدير آن : « لعمرك قسمى لا قوّمن » مىباشد .

ب : در چند مورد حذف مبتداء واجب است از جمله :

1 - در موردى كه خبر در اصل صفت بوده و سپس آن را از صفت بودن قطع كرده و