قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٢٣

استتار و موارد آن

در مثال اوّل « زيد » فاعل است براى « قام » كه فعل بوده و در مثال دوّم « زيد » فاعل است براى « الضارب » كه شبه فعل مىباشد .

فاعل بر دو قسم است :

الف : ظاهر مانند : ضرب زيد .

ب : مضمر .

فاعل مضمر نيز بر دو قسم است .

ج : بارز مانند : الزيدان قاما .

شاهد در فاعل « قاما » است كه مضمر و بارز مىباشد .

د : مستتر مانند : زيد قام .

شاهد در فاعل « قام » است كه مضمر و مستتر مىباشد .

استتار و موارد آن

استتار و موارد آن

استتار بر دو قسم است :

ه : جايز .

و : واجب .

در شش مورد استتار فاعل واجب است به اين شرح .

1 - فعل امر حاضر مفرد ، مذكر مانند : اضرب .

2 - فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، حاضر مانند : تضرب .

كه در ايندو مورد ضمير « انت » مستتر است .

3 - فعل مضارع ، متكلّم وحده مانند : نضرب .

كه ضمير « انا » در آن مستتر است .

4 - فعل مضارع ، متكلم مع الغير مانند : نضرب .

كه ضمير « نحن » در آن مستتر است .

5 - فعل استثناء مانند : جائنى القوم لا يكون زيدا .