قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١١٦
تجزيه مفردات حديث شريف از مولانا امير المومنين عليه السّلام در نهج البلاغه
مىباشد .
و از اقسام سه‌گانه : مهموز الفاء و مهموز العين و مهموز اللّام ، مهموز الفاء مىباشد .
و از اقسام دوگانه : ثلاثى و رباعى ، ثلاثى مىباشد .
و از اقسام دوگانه : ثلاثى يعنى مجرّد و مزيد ، مزيد مىباشد .
و از ابواب ده‌گانه : ثلاثى مزيد ، از باب افعال مىباشد .
و از اقسام دوگانه : انشاء و اخبار ، اخبارمىباشد .
و از اقسام سه‌گانه : ماضى و مضارع و امر ، مضارع مىباشد .
و از اقسام دوگانه : عام و خاص ، خاص مىباشد .
و از اقسام دوگانه : قلب و جارحه ، جارحه مىباشد .
و از اقسام دوگانه : تام و ناقص ، تام مىباشد .
و از اقسام دوگانه : لازم و متعدّى ، متعدّى مىباشد .
و از اقسام سه‌گانه : متعدّى يعنى متعدّى بيك مفعول و متعدّى به دو مفعول و متعدّى به سه مفعول متعدّى به يك مفعول مىباشد .
* * * الف و لام : حرف است لذا در شرح تجزيه آن مىگوئيم :
از اقسام دوگانه : عامل و غير عامل ، غير عامل مىباشد .
و چون تمام حروف مبنى هستند ، لاجرم بايد بگوئيم : مبنى نيز مىباشد .
و روش ما در تجزيه كلمات اينستكه ابتداء اقسام آن كلمه را شرح داده و پس از آن معين مىكنيم آنچه در عبارت مورد نظر واقعست از كدام يك مىباشد .