قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — الصفحة ١٠٣

پاره‌اى از قواعد باب تصغير

حذف مىشود قاعده اينستكه در مصغّر اين گونه از اسماء همان حروف را بايد حذف كرد .

مثلا در جمع منتهى الجموع « سفرجل » مىگوئيم : سفاريج و در تصغيرش نيز مىگوئيم :

سفيرج .

چنانچه ملاحظه مىشود براى ساختن جمع « لام » را حذف كرده‌ايم كه در تصغيرش نيز همين حرف حذف شده است .

2 - قاعده اينستكه ياء تصغيرش وقتى به اسمى ملحق شد اگر اسم مذكور داراى علامت تأنيث باشد حرف قبل از ياء را بايد مفتوح نمود مانند :

فطيمه و حبيلى و حميراء .

و برخى كه قبل از الف « افعال » واقع شده يا بيش از الف سكران و اسمى كه ملحق بان است قرار گرفته واجب الفتح مىباشد مانند :

اجيمال و سكيران و عثيمان .

3 - در كلماتيكه الف ممدوده و تاء تأنيث منفصل از كلمه به حساب آيند در وقت تصغير نبايد حذف شوند اگر چه در جمع مكسّر حذف مىگردند مانند :

قريفصاء و سفيرجة .

4 - در اسمائيكه مركّب اضافى يا مزجى هستند چون جزء دوّمشان منفصل از جزء اوّل به حساب مىايند لاجرم در وقت تصغير حذف نميشوند لذا در تصغير « امرئ القيس » و « بعلبك » مىگوئيم : اميرى القيس و بعيلبيك .

5 - كلماتيكه داراى الف و نون زائده هستند چون ايندو حرف منفصل از آنها محسوب ميشوند لاجرم در وقت تصغير نبايد حذف شوند فلذا در تصغير « زعفران ! مىگوئيم : زعيفران .

6 - اسماء مقصورى كه زائد بر چهار حرف باشند و قبل از الف مقصوره حرف مدّى قرار نگرفته باشد در وقت تصغير بايد الف مقصوره آنها را حذف كرد مانند :

« قرقرى » كه مىشود : قريقر .

و در صورتى كه قبل از الف مقصوره حرف مدّ باشد در تصغير آن مخيّر هستيم بين