مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ٨٣٠

شبههء مخالفان نسخ سنت توسط قرآن

دلايل وقوع جواز اين نوع نسخ

دلايل وقوع جواز اين نوع نسخ

طرفداران وقوع اين نوع نسخ به حوادث فراوانى استناد مىكنند كه هريك از آن‌ها هم دليل جواز آن محسوب مىشوند و هم دليل وقوع آن . زيرا دانستيم كه وقوع امرى بر جواز و بيش از جواز آن دلالت دارد . از جمله اين وقايع عبارت‌اند از : قبله قرار دادن بيت المقدس در نماز كه جز از طريق سنت معلوم نشد ، اما آيهء « . . . فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ . . . » « 1 » آن را نسخ كرد . خوردن و نوشيدن و مجامعت با همسران در شب ماه رمضان براى روزه‌داران حرام بود ؛ و سپس آيهء « . . . فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ . . . » « 2 » آن را نسخ كرد . پيامبر ( ص ) در سال حديبيه قرار داد صلحى را با اهل مكه امضا كرد كه از جمله شروط آن اين بود كه اگر مسلمانى از مكه به مسلمانان پناهنده شد ، وى را به ايشان بازگرداند . « 3 » پيامبر در مورد ابو جندل و گروهى از مكيان كه در حال اسلام به مدينه پناهنده شده بودند به وعدهء خود وفا كرد . سپس زنى از مكه پناهنده شد و پيامبر در صدد برآمد وى را بازگرداند كه خداوند اين آيه را نازل فرمود :

« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا جاءَكُمُ الْمُؤْمِناتُ مُهاجِراتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِناتٍ فَلا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ . . . « 4 » » « 5 »

شبههء مخالفان نسخ سنت توسط قرآن

شبههء مخالفان نسخ سنت توسط قرآن

مخالفان در برابر استدلال به وقايع و رويدادهاى مذكور ، شبهه مىكنند كه مىتوان احتمال داد در موارد ذكرشده ابتدا نسخ به وسيلهء سنت رخ داده و سپس قرآن در تأييد

( 1 ) . « . . . پس روى خود را سوى مسجد الحرام بگردان . و هرجا كه باشيد رويتان را سوى آن برگردانيد . . . » ( بقره : 144 ) ( 2 ) . بقره : 187 ( 3 ) . صحيح البخارى ، كتاب الصلح ، باب 7 ، كتاب المناقب ، باب 25 ؛ صحيح مسلم ، كتاب الجهاد و السير ، باب صلح الحديبية ، ح 93 ( 1784 ) . ( 4 ) . « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، هرگاه زنان با ايمان هجرت‌كنان به نزد شما آيند ، پس آنان را بيازماييد - خداى به ايمانشان داناتر است - پس اگر آنان را با ايمان دانستيد ، به سوى كافران بازشان مگردانيد . نه اينان براى آنان حلال‌اند ، نه آنان براى اينان حلال باشند . . . » ( ممتحنه : 10 ) ( 5 ) . لباب النقول فى أسباب النزول ، سيوطى ( در حاشيهء تفسير جلالين ) : 764 ، دار الحديث ، قاهره .