مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ٨٠٥

پاسخ

بود ، و سپس نسخ اين تخيير به وسيلهء حكم وجوب روزه بر فرد سالم و غير مسافر به صورت تعيين و الزام .

شبهه‌هاى مخالفان نسخ با جانشين سخت‌تر و پاسخ آن

شبهه‌هاى مخالفان نسخ با جانشين سخت‌تر و پاسخ آن

آنچه گذشت رأى جمهور بود . اما گروهى طريق تفرقه گزيدند و اين نوع نسخ را از نظر عقلى جايز ندانستند . و گروهى ديگر به افراط گراييده وقوع آن را از نظر نقل نيز انكار كردند . هر دو گروه در اثبات نظر خود به آنچه قبلا گذشت استناد كرده‌اند . اما ما به مطالب گذشته اكتفا نمىكنيم و شبهات ايشان را عرضه مىداريم و بدان پاسخ مىگوييم ، تا نه خواننده محترم و نه هيچ‌كس ديگر فريب شبهات ايشان را نخورد .

شبههء اول

شبههء اول

مخالفان امكان عقلى اين نوع از نسخ مىگويند مكلف ساختن بندگان از جانب خداوند ضرورتا بايد به دليل مصلحتى باشد كه به بندگان بازمىگردند نه به خداوند ؛ و محال است كه چنين تكليفى به دليل امرى غير از مصلحت صورت پذيرد . در غير اين صورت ، خداوند كارى عبث كرده است . همچنين ، محال است كه اين تكليف به دليل مصلحتى باشد كه به خود او راجع است ، زيرا خداوند متعال از همهء مخلوقات خويش بىنياز است . حال اگر تكليف تنها به مصلحت بندگان راجع است ، لزوما بايد به گونه‌اى باشد كه ايشان را به فرمانبردارى ترغيب و دعوت كند . اما در واداشتن بندگان به ترك حكمى آسان و عمل به حكمى سخت‌تر انگيزه و تشويقى به فرمان‌بردارى وجود ندارد ، بلكه برعكس چنين اقدامى آنان را به اطاعت بىرغبت مىسازد و موجب اجتناب ايشان از انجام واجب مىشود ؛ و هر عملى كه به اين نتيجه بينجامد صدورش از خداوند عقلا محال است .

پاسخ

پاسخ

اولا ، اين سخن سفسطه‌اى رسوا و مغالطه‌اى آشكار است . اين افراد يا كورند ؛ يا در مشاهدهء حقايق موجود در شرع كه بندگان را عملا از احكام ساده به انجام احكام سخت‌تر منتقل مىسازد خود را به كورى زده‌اند . پيش‌تر در اين زمينه نمونه‌هايى