مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ٦٦٦
پايان سخن
بسمله ، آية الكرسى ، اول سورهء انبياء ، اول سورهء فتح ، حروف مقطعه ، آيهء « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ » ، آيهء « إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ » ، آيهء « إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ » ، آيهء « أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى » ، آيهء « فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَ يُلْقُوا » « 1 » ، آيهء « قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا » ، آيهء « لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً » ، آيهء « لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ » ، آيهء « لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ » ، آيهء « وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ » ، آيهء « إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ » ، آيهء « إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً » ، آيهء « وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ » ، آيهء « ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ » ، آيهء « لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ » ، تفسير اخير غير از تفاسيرى است كه پيش از اين دربارهء آيه مذكور نوشته‌اند . اين تفسير از آن علامهء بزرگوار ، شيخ يوسف دجوى « 2 » است . از اين شگفت‌انگيزتر آنكه رسالهء مستقلى دربارهء معنى حرف « و » يا وجه ثبوت « و » در آيهء « وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها » است . به اين همه و چندين برابر بيش از آن بنگريم ، اين‌ها تنها شعله‌اى از نور قرآن و شعاعى از بزرگ‌ترين خورشيد حقيقت و تابشى از تجليات هدايت‌هاى الهى براى بعضى از بندگانش است . اما همهء نور و هدايت قرآن سرى از اسرار ربوبى و گنجى از گنج‌هاى الهى است . ميان علم خالق و دانش مخلوق تفاوت بسيار است . چه نسبت است به كمال مولا عجز و نقص بندگان را .
پايان سخن
پايان سخن
پايان سخن آنكه اين همه تنوع و گوناگونى در فهم و شرح كتاب الهى خود وجهى جديد از وجوه اعجاز قرآن است . زيرا خداوند همان گونه كه در الفاظ و معانى قرآن براى مردمان نشانه‌هايى روشن قرار داده ، در معارف و معانى آن نيز نشانه‌هاى آشكارى براى ايشان به وديعت نهاده است . « قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ . . » « 3 » و « وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ
( 1 ) . در متن عربى چنين آمده اما صورت صحيح آيهء در سورهء نساء چنين است « فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ . . . فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَ يُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ . . » ( نساء : 90 و 91 ) ( 2 ) . يوسف بن احمد بن نصر بن سويلم الدجوى ( 1287 - 1365 ) فقيه مالكى و مدرس الازهر از جمله آثار اوست : خلاصة علم الوضع ، تنبيه المؤمنين لمحاسن الدين ، الجواب المنيف فى الرد على مدعى التحريف فى الكتاب الشريف و رساله‌اى در تفسير آيه « لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ » ( الأعلام زركلى ، ج 8 : 217 ) ( 3 ) . « بگو : حجت رسا خداى راست » . ( انعام : 149 )