مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ٥٩٣

معيار مدح و ذم

فَعَلُوهُ . . . » « 1 » ، « وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً » « 2 » ، « وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً . . . » « 3 » ، « وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ . . . » « 4 » ، « . . . إِنَّا جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً . . . » « 5 » ، « وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ وَ سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ » « 6 » ، « . . . كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ . . . » « 7 » ، « فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ . . . » « 8 » ، « لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ . . . » « 9 » ، « . . . وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى . . » « 10 » .

همچنين ، پيامبر ( ص ) فرمود : « إن أصابك شىء فلا تقل لو أنى فعلت كذا كان كذا و كذا .

و لكن قل : قدّر اللّه و ما شاء فعل » « 11 » .

و فرمود : « الإيمان أن تؤمن باللّه و ملائكته و كتبه و رسله و اليوم الآخر ، و تؤمن

( 1 ) . « . . . و اگر پروردگار تو مىخواست ، چنين نمىكردند . . . » . ( انعام : 112 ) ( 2 ) . « و اگر پروردگار تو مىخواست ، همه مردم را يك امت كرده بود » . ( هود : 118 ) ( 3 ) . « و اگر پروردگار تو مىخواست ، هرآينه هر كه در زمين است همگيشان يكسره ايمان مىآوردند . . . » . ( يونس : 99 ) ( 4 ) . « و اگر ما فرشتگان را به سوى ايشان مىفرستاديم و مردگان با آنان به سخن درمىآمدند و هر چيزى را رويارويشان فراهم مىآورديم ، بازهم ايمان نمىآوردند ، مگر آنكه خداى خواهد . . . » . ( انعام : 111 ) ( 5 ) . « . . . ما بر دل‌هايشان پوشش‌ها نهاده‌ايم تا آن - قرآن - را در نيابند و در گوشهاشان گرانى ( تا آن را نشنوند ) . . . » . ( كهف : 57 ) ( 6 ) . « و از پيش رويشان ديوارى و از پشت سرشان ديوارى نهاده‌ايم ؛ و بر ديدگانشان پرده‌اى افكنده‌ايم ، ازاين‌رو هيچ نمىبينند . و بر آن‌ها يكسان است چه بيمشان كنى يا بيمشان نكنى ايمان نمىآورند » . ( يس : 9 - 10 ) ( 7 ) . « . . . و اين‌گونه براى هر گروهى كردارشان را آراسته‌ايم . . . » . ( انعام : 108 ) ( 8 ) . « پس هر كه را خدا بخواهد كه راه نمايد سينهء او را براى اسلام مىگشايد . و هر كه را بخواهد كه گمراه كند سينهء او را تنگ و بسته مىگرداند كه گويى به آسمان برمىشود . . . » . ( انعام : 125 ) ( 9 ) . « از اين كار چيزى به دست تو نيست . . . » . ( آل عمران : 128 ) ( 10 ) . « . . . و تو ( تير يا خاك ) نيفكندى آن‌گاه كه افكندى ، بلكه خدا افكند . . . » . ( انفال : 17 ) ( 11 ) . « اگر براى تو اتفاقى افتاد ، نگو اگر فلان كار را مىكردم چنين و چنان مىشد . بلكه بگو خداوند تقدير كرد و او هر آنچه بخواهد مىكند » . صحيح مسلم ، كتاب القدر ، باب 8 : ح 34 ( 2664 ) ، سنن ابن ماجة ، المقدمه ، باب 10 : ح 79 .