مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ٣٦٦
2 . جبهه دوم علل احتياط و حزم‌انديشى صحابه نسبت به كتاب و سنت
« وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ . يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ . . » . « 1 » . تا آنجا كه مىفرمايد : « كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ . . » . « 2 » .
خداوند در اين آيات امر به معروف و نهى از منكر را بر ايمان مقدم داشته است ، تا عظمت و اهميت آن را يادآورى و همگان را به تمسك بدان تشويق كند و بفهماند كه ايمان به خدا بدون امر به معروف و نهى از منكر از گزند انحراف مصون و محفوظ نمىماند . در اين زمينه فرموده خداوند متعال در سوره مائده عبرت‌آموز است : « لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى لِسانِ داوُدَ وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ . كانُوا لا يَتَناهَوْنَ عَنْ مُنكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ » « 3 » .
حال در آيات سوره عصر انديشه كنيم : « وَ الْعَصْرِ . إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ . إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ . وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ » « 4 » . خداوند در اين آيات همه انسانها را غرقه خسران و زيان معرفى مىكند ، مگر آنان كه عوامل چهارگانه سعادت ، يعنى ايمان ، عمل صالح ، سفارش به حق و توصيه به صبر را در خود جمع كرده‌اند .
اصحاب رسول خدا اين تأكيدها و اوامر را مىشنيدند و آن هنگام كه خداوند اوامر و آموزه‌هاى خود را بر زبان پيامبر ( ص ) جارى مىساخت مخاطبان آن بودند . آنان همچنين از خود پيامبر ( ص ) سخنان زيادى در اين باره مىشنيدند . از جمله :
( 1 ) . « بايد از شما گروهى باشند كه به نيكى بخوانند و به كارهاى پسنديده فرمان دهند و از كارهاى زشت و ناپسند بازدارند و آنانند رستگاران و همانند كسانى نباشيد كه پس از آنكه دلايل روشن بديشان رسيد ، پراكندگى و اختلاف نمودند و آنها را عذابى است بزرگ در روزى كه روىهايى سپيد گردد و روىهايى سياه . » ( آل عمران : 104 - 106 ) ( 2 ) . « شما بهترين امتى هستيد كه براى مردمان پديدار شده‌ايد كه به كارهاى پسنديده فرمان مىدهيد و از كارهاى زشت و ناپسند بازمىداريد و به خداى ايمان داريد . » ( آل عمران : 110 ) ( 3 ) . « كسانى از فرزندان اسرائيل كه كافر شدند بر زبان داود و عيسى پسر مريم لعنت شدند . اين از آن رو بود كه نافرمانى كردند و از اندازه درمىگذشتند ، يكديگر را از كار ناروا و زشتى كه مىكردند بازنمىداشتند . هرآينه بد است آنچه مىكردند . » ( مائده : 78 ) ( 4 ) . « سوگند به عصر كه هرآينه آدمى در زيانكارى است ، مگر كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيك و شايسته كردند و يكديگر را به راستى و درستى اندرز دادند و يكديگر را به شكيبايى سفارش كردند . » ( عصر )