مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ٢٠٧

9 . آراء ديگر و رد آنها

مىشود . بلكه منظور اين است كه زبان‌هاى هفت‌گانه در سراسر قرآن پراكنده‌اند .

بعضى از كلمات به زبان قريش ، بعضى به زبان هذيل ، بعضى ديگر به زبان هوازن ، برخى به زبان يمن ، و الى آخر .

همچنين وى مىگويد :

برخى از زبان‌ها از نظر ميزان استعمال در قرآن نسبت به برخى ديگر نصيب و بهرهء بيشترى برده‌اند . « 1 »

در نام‌هاى قبايل هفت‌گانه آراء ديگرى نيز گفته شده است .

اين نظر با تمامى آرايى كه در تبيين آن ذكر شده به دو دليل پذيرفته نيست .

نخست آنكه در قرآن كريم الفاظ فراوانى از قبايل ديگر غير از هفت قبيله‌اى كه بر شمرده‌اند به كار رفته است . مانند كلمه سامدون در اين عبارت قرآنى « وَ أَنْتُمْ سامِدُونَ « 2 » » كه به زبان حمير است يا مانند كلمه خمرا در « . . . إِنِّي أَرانِي أَعْصِرُ خَمْراً . . . « 3 » » كه به زبان اهل عمان است ، زيرا ايشان خمر را به حقيقت و نه مجاز به جاى عنب ( انگور ) استعمال مىكنند . و مانند كلمه بعلا ، در « أَ تَدْعُونَ بَعْلًا . . . « 4 » » به معنى رب در زبان قبليه ازد شنوءة . و يا مانند كلمه لا يلتكم به معنى لا ينقصكم ( از شما كاسته نمىشود ) در « . . . لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً . . . « 5 » » كه به زبان بنى عبس است ، و يا مانند كلمه فباءوا به معنى استوجبوا ( بر خود واجب ساختند ) در « فَباؤُ بِغَضَبٍ عَلى غَضَبٍ « 6 » » كه به زبان جرهم است . و يا مانند كلمه رفث به معنى جماع در « فلا رفث » كه به زبان مذحج است . و يا مانند كلمه تسيمون به معنى ترعون ( مىچرانيد ) در « . . . فِيهِ تُسِيمُونَ « 7 » » كه به زبان خثعم است ؛ و الى آخر . خواننده براى اطلاع بيشتر در اين زمينه مىتواند به كتاب إلاتقان فى علوم القرآن سيوطى ، نوع سى و هفتم ، مراجعه كند .

( 1 ) . فضائل القرآن ، ابو عبيد : 2 و 3 ( 2 ) . نجم : 61 ( 3 ) . يوسف : 36 ( 4 ) . صافات : 125 ( 5 ) . حجرات : 14 ( 6 ) . بقره : 90 ( 7 ) . نحل : 10