مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — الصفحة ١٠١٢
معجزه‌اى كه طب جديد از آن پرده برمىدارد
بر خود فرض ديدم دربارهء برخى از فوايد اين دسته از اوامر دينى كه تاكنون از نظر پزشكى آشكار شده بنويسم و آيات قرآنى را توضيح دهم ، و معناى آنها را كه تنها براى كسى روشن مىشود كه در پرتو طب جديد آنها را بررسى مىكند تبيين كنم . از روزه آغاز مىكنم .
روزه از سه جهت داراى فايده است : فايدهء اول كه مهم‌ترين فايده روزه نيز هست ، تأثير روحى و معنوى آن است . و ما بحث از اين وجه را به عالمان دين و متصوفه وامىگذاريم . فايدهء دوم جهت اخلاقى آن است كه بحث دربارهء اين وجه را نيز به عالمان اخلاق وامىنهيم . اين وجه از سهل‌ترين براهين براى اثبات اين مطلب است كه روزه انسان را به نظم و قناعت و اطاعت از كاردانان و كارفرمايان و صبر و جلوگيرى از شهوتهاى نفس و علاقه به صدقه و كار نيك و نظاير آن عادت مىدهد . فايدهء سوم كه از نظر اهميت كمتر از دو وجه ديگر است ، جهت مادى يا بهداشتى روزه است . و اين وجه محل بحث ماست . ثابت شده است كه روزه در حالات بسيارى سودمند ، و در برخى حالات تنها راه علاج بيمارى است . و براى پيش‌گيرى از انواع بيمارى اگر تنها راه نباشد مهم‌ترين راه است . اما معالجه با روزه در موارد زير تجويز مىگردد :
1 . عوارض مزمن معدى همراه با تخمير مواد آلبومين‌دار و نشاسته‌اى در معده .
در اينجا روزه معالجه‌اى مفيد و موفق است . به ويژه نخوردن آب ميان دو وعده غذا و طولانى بودن زمان بين دو وعده غذا ، مانند روزهء ماه رمضان . مىتوان به تناسب ميزان تخمير ، غذاى مناسب در نظر گرفت كه اين بهترين روش براى پاك كردن معده است .
2 . اضافه وزن ناشى از پرخورى و كم‌تحركى . روزه به شرط رعايت اعتدال به هنگام خوردن غذا به هنگام افطار و اكتفاى به آب در سحر ، مؤثرترين درمان اين بيمارى است .
3 . افزايش فشار خون ناشى از رفاه زياد و ناراحتىهاى روحى . در اين موارد ماه رمضان نعمت و بركت محسوب مىشود ، به ويژه اگر وزن بدن بيش از حد طبيعى باشد .
4 . بيمارى قند كه به اندازهء بيمارى فشار خون رواج دارد . در آغاز و حتى پيش از بروز علايم قطعى ديابت ، غالبا عارضهء اضافه وزن پيدا مىشود . براى اين بيمارى نيز روزه درمان سودمندى به شمار مىآيد . زيرا با كم شدن چربى ، ميزان قند پايين مىآيد . و اگر فشار خون پايين باشد ، عادتا پس از پنج ساعت ميزان قند به پايين‌ترين حد طبيعى مىرسد ؛ و پس از ده ساعت به ميزان زيادى از حد