تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٤٠
7 - پيوستگى و تجانس
مجموع آنها نشان‌دهندهء اين است كه امام عليه السلام در مقام نقل رويدادها و نقد و تحليل مقوله‌هاى تاريخى و همچنين هنگام تبيين مسائل اجتماعى و مديريّتى ، از اين واژگان استفاده مىكردند . بيان موارد يكايك آنها ، خروج از حدّ اختصار و اعتدال و خستگىآور است .
7 - پيوستگى و تجانس
7 - پيوستگى و تجانس
هنگامى كه قرآن در سوره‌اى ، يك هدف را دنبال مىكند ، حوادثى را به دنبال هم مىآورد كه متجانسند يعنى تقارن زياد و پيوند تنگانگى ميان آنها حاكم است . براى نمونه : گوشه‌هايى از تاريخ حيات « حنّانه » همسر عمران ، « 1 »
« مريم » ، « زكريّا » ، « يحيى » و « عيسى » به‌ترتيب در سورهء آل عمران آمده است قرآن كريم با نقل هر يك از آنها ، مسائلى از اسلام را مطرح مىكند و به تبيين فرازهايى از آن مىپردازد و در پايان به حادثهء بزرگ « مُباهله » اشاره مىكند . دقت در آنها نشان مىدهد كه حوادث ياد شده نقاط مشترك و تقارن زيادى با هم دارند از جمله :
الف - عنصر عبادت : زندگى شخصيتهاى پنجگانه در مسير عبادت خداوند و در مقام تحكيم مبانى معنوى ، طهارت باطنى و تزكيهء نفس بود .
ب - عنصر اعجاز : رويدادهاى شخصيّتهاى ياد شده ، اعجازآميز و همراه با خرق عادت و خلاف طبيعت است و هر يك مجسّمه‌اى از معجزه‌هاى انبيا محسوب مىشود .
ج - وحدت اعجاز : عمل اعجازآميز در هر يك از شخصيّتهاى مذكور از يك نوع است و آن فرزند خواستن و فرزند داشتن است .
قرآن كريم اين حوادث مشابه و همسان را يك جا و در يك رديف مىآورد تا به خوانندهء متدبّر ، تفهيم كند كه آيين اسلام ، هرچند در محيط آلوده ، دور از فرهنگ و تمدّن انسانى و آميخته به جهل و خرافات تولّد يافت ولى اعجازگونه رُشد مىيابد ، از مخاطره‌ها و شكستهاى پندارى مردم جاهليت مىگذرد ، فروغ آن در اطراف جهان پرتو مىافكند و نام محمّد صلى الله عليه و آله پيوسته مىدرخشد . آن‌گونه كه حضرت يحيى و عيسى عليهما السلام در
( 1 ) - اعلام قرآن ، ص 461 ، محمّد خزائلى ، انتشارات امير كبير .